Dưới đây là phần diễn giải lời bài hát nhằm giúp ACE hiểu rõ hơn ý nghĩa được gửi gắm trong từng câu chữ.

Trong video ở dưới, Kiên hướng dẫn phân tích báo cáo tài chính Q2.25 của VVS theo trình tự để giúp mọi người dễ áp dụng cho các doanh nghiệp khác mình quan tâm.

1. Chiều sâu:

(Mục tiêu: Xác định hướng phân tích.)

1.1. Mức độ đóng góp của cty con vào lãi ròng hợp nhất?

1.2. Mô hình kinh doanh tổng quát của doanh nghiệp là gì?

1.3. Mảng nào đóng góp chính vào lãi ròng (hợp nhất)?

2. Chiều dọc (tỷ trọng) và Chiều ngang (xu hướng):

(Mục tiêu: Phân tích tỷ trọng để xác định phần nào có tác động lớn nhất trong bức tranh tổng thể; phân tích xu hướng để nhận diện doanh nghiệp đang tiến triển tích cực hay suy giảm.)

2.1. Doanh nghiệp đang mở rộng hay thu hẹp hoạt động?

2.2. Các khoản mục tài sản chiếm tỷ trọng lớn biến động như thế nào? Đặc biệt, phải thu có tiềm ẩn rủi ro hay không?

2.3. Các khoản mục nguồn vốn chiếm tỷ trọng lớn biến động ra sao? Nợ vay trả lãi có đang ở mức rủi ro không?

2.4. Doanh nghiệp có phụ thuộc vào khách hàng lớn nào không? (Xem xét: Phải thu khách hàng, Người mua trả tiền trước, Doanh thu chưa thực hiện.)

2.5. Doanh nghiệp có phụ thuộc vào nhà cung cấp lớn nào không? (Phân tích: Trả trước cho người bán, Phải trả người bán.)

2.6. Hiệu quả kinh doanh đang cải thiện hay suy yếu? Biên lợi nhuận mỏng hay dày? Ngành nghề hoạt động có tính chu kỳ cao hay thấp?

2.7. Dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh đang tốt lên hay xấu đi?

3. So sánh cùng ngành:

(Mục tiêu: Biết vị thế và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.)

3.1. Biên lợi nhuận, tỷ suất sinh lời so với các doanh nghiệp trong cùng ngành như thế nào?

3.2. Có lợi thế cạnh tranh nào tạo ra sự khác biệt bền vững?

ACE có thể tham khảo khung gợi ý này để tự xây dựng bộ câu hỏi riêng khi phân tích báo cáo tài chính của doanh nghiệp mình quan tâm. Việc dựa vào cơ sở số liệu để ra quyết định đầu tư sẽ giúp chúng ta giảm bớt sai lầm do cảm xúc gây ra.

RNAV (Revalued Net Asset Value) nghĩa là giá trị tài sản ròng sau khi được đánh giá lại theo giá thị trường.
Đây là cách định giá doanh nghiệp bằng việc đánh giá lại toàn bộ tài sản theo giá thị trường, sau đó trừ đi tổng nợ phải trả để xác định giá trị vốn chủ sở hữu thực tế.

Công thức:

• RNAV = Tổng giá trị tài sản sau khi đánh giá lại – Tổng nợ phải trả

• RNAV/cp = RNAV ÷ Số cổ phiếu lưu hành

Phương pháp này đặc biệt phù hợp với doanh nghiệp có nhiều tài sản tiềm ẩn như đất, dự án, khoản đầu tư góp vốn – điển hình là các doanh nghiệp bất động sản dân dụng và khu công nghiệp. Thay vì dựa vào giá trị ghi sổ trong Bảng cân đối kế toán, RNAV giúp phản ánh giá trị thực của tài sản được đánh giá lại theo giá thị trường.

2. Tại sao nên định giá doanh nghiệp BĐS bằng RNAV?

• Doanh thu và lợi nhuận ghi nhận không đều đặn như doanh nghiệp sản xuất, phụ thuộc vào tiến độ dự án => Phương pháp P/E hay PEG không phản ánh đúng.

• Giá trị quỹ đất thường cao hơn nhiều so với giá ghi sổ => Phương pháp P/B bị sai lệch lớn.

• Dòng tiền không ổn định, khó dự báo => Phương pháp chiết khấu dòng tiền DCF kém chính xác.

• RNAV phản ánh giá trị thị trường thực tế của toàn bộ tài sản trừ đi tổng nợ phải trả nên thể hiện được giá trị tiềm ẩn của quỹ đất mà doanh nghiệp đang nắm giữ.

Tóm lại: Kiên thấy RNAV là phương pháp phản ánh đúng bản chất tài sản và giá trị tiềm năng của doanh nghiệp bất động sản.

3. Ví dụ

Dưới đây là bảng cân đối kế toán giả định của một doanh nghiệp bất động sản, trong đó cột “giá trị ghi sổ” thể hiện số dư các khoản mục tại cuối kỳ, còn cột “đánh giá lại” phản ánh giá trị ước tính theo giá thị trường đã trừ đi chi phí của các tài sản tương ứng.

(*) Hàng tồn kho có giá trị ghi sổ 500 tỷ là các lô đất nền sẵn sàng để bán.

Giá bán thị trường ước tính 1.600 tỷ => Lợi nhuận trước thuế = 1.600 tỷ – (500 tỷ giá vốn + 100 tỷ chi phí lãi vay, bán hàng, quản lý doanh nghiệp) = 1.000 tỷ.

Thuế 20% => Lợi nhuận sau thuế là 800 tỷ, chính là phần giá trị tăng thêm khi đánh giá lại.

Như vậy, từ bảng trên chúng ta tính ra được tổng giá trị tài sản sau khi đánh giá lại của cty là 1,000 tỷ đồng.

RNAV = Tổng giá trị tài sản sau khi đánh giá lại – Tổng nợ phải trả

= 1,000 - (200 + 300) = 500 tỷ đồng.

RNAV/cp = RNAV/Số lượng cổ phiếu đang lưu hành

= 500 tỷ/25 triệu cổ phiếu = 20,000 đồng/cp.

Thị giá cổ phiếu hiện tại là 10.000 đồng/cp => Biên an toàn 100%.
Giả sử doanh nghiệp có thể bán hết đất nền trong vòng 2 năm tới thì Kiên thấy đây là mức định giá hấp dẫn.

Đố vui: Ví dụ này Kiên dựa vào một cty trên sàn có lợi nhuận đột biến nhờ bán dự án đất nền vào năm 2019 & 2020 (hình dưới). Mọi người có biết tên cty này là gì không?

4. Lưu ý

Trong phương pháp này, chúng ta cần xác định lợi nhuận sau thuế thực tế từ quỹ đất mà doanh nghiệp có thể bàn giao và ghi nhận doanh thu. Chính phần lợi nhuận sau thuế này mới làm tăng giá trị sổ sách hay vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Nếu chỉ dừng lại ở việc lấy doanh thu tiềm năng trừ giá vốn hay tổng vốn đầu tư thì đó mới là lợi nhuận gộp, chưa thể chuyển ngay vào vốn chủ sở hữu vì vẫn còn nhiều chi phí và thuế cần trừ tiếp theo.

Phương pháp RNAV thực chất là đi tính vốn chủ sở hữu mới của doanh nghiệp sau khi đánh giá lại tài sản theo giá thị trường.

Nói tới NTC thì chúng ta cần phải biết dự án KCN Nam Tân Uyên mở rộng - Giai đoạn II (NTC 3).

Đây là dự án trọng điểm của NTC với tổng diện tích toàn khu hơn 345 ha có diện tích thương mại là: 1/ Đất KCN hơn 255 ha; và 2/ Đất dịch vụ 3.46 ha. Dự án này hot vì nằm ở khu vực tỉnh Bình Dương cũ có nguồn quỹ đất KCN sẵn sàng cho thuê khan hiếm, cộng với có vị trí thuận lợi trên trục đường giao thông lớn, gần sân bay và các cảng biển lớn nên không lo thiếu khách thuê.

Từ năm 2023, NTC đã ký Biên bản ghi nhớ cho thuê đất (Memorandum of Understanding - MOU) khoảng 90 ha, tương ứng 35% quỹ đất thương phẩm KCN, với giá cho thuê khoảng 140 USD/m². NTC bắt đầu bàn giao đất cho khách hàng và ghi nhận doanh thuần cho thuê đất dự án NTC 3 từ Q4/2024. Với các hợp đồng mới từ 2025, cty sẽ chào giá khoảng 170 USD/m².

Quay lại BCTC Q3.25, chúng ta sẽ thấy cuối quý này, Vay ngắn hạn phải trả lãi của NTC là 138 tỷ đồng, giảm 675 tỷ đồng từ mức 813 tỷ đồng ở cuối Q2.25. Vay NH giảm mạnh nhờ hợp đồng cho thuê mới trong quý + tiền giảm gần 260 tỷ. Với mức Vay NH còn lại ở mức thấp, NTC hoàn toàn có thể tích lũy lại lượng tiền mặt hơn 1,500 tỷ như giai đoạn trước ngay trong năm 2026.

Dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh lập kỷ lục lên tới 965 tỷ trong giai đoạn 9T.25 cho thấy tình hình thu tiền thật với các hợp đồng cho thuê đất mới ở dự án NTC 3. (Hình dưới)

Bên cạnh việc ghi nhận doanh thu cho thuê 1 lần đối với 1 hợp đồng trong Q2.25 và 1 hợp đồng trong Q3.25, Kiên thấy rằng NTC vẫn tiếp tục ghi nhận doanh thu cho thuê phân bổ hàng năm. Vì số dư Doanh thu chưa thực hiện dài hạn cuối Q3.25 tăng mạnh gần 500 tỷ so với cuối Q2.25 lên mức 3,821 tỷ.

Để hiểu lý do tại sao, mọi người xem biến động 3 khoản mục Kiên tô vàng ở hình dưới + đọc ví dụ minh họa ở phần tiếp theo.

Khách hàng đặt cọc 24 tỷ đồng tiền thuê đất vào Quý 1/2024, tương ứng 20% giá trị hợp đồng cho thuê đất trị giá 120 tỷ đồng.

Thời hạn thuê là 40 năm, từ Quý 4/2024 đến Quý 3/2064, tương ứng với giá thuê bình quân 3 tỷ đồng/năm.

Đến đầu Quý 4/2024, cty bàn giao đất cho khách hàng và thu đủ phần giá trị hợp đồng còn lại.

Trong kế toán cho thuê đất khu công nghiệp, cty có thể ghi nhận doanh thu 1 lần (nếu đủ điều kiện) hoặc phân bổ nhiều lần. Giả dụ cty đủ điều kiện ghi nhận doanh thu 1 lần cho hợp đồng trên thì trong Báo cáo kết quả kinh doanh Q4/2024, doanh thu thuần được ghi nhận 120 tỷ đồng. Còn nếu cty chọn ghi nhận phân bổ nhiều lần thì sẽ như sau:

Trong giai đoạn một năm đầu tiên từ Quý 4/2024 – Quý 3/2025, cty ghi nhận doanh thu thuần 3 tỷ đồng vào Báo cáo kết quả kinh doanh.

Số tiền còn lại 117 tỷ đồng được trình bày trong Bảng cân đối kế toán tại khoản mục “Doanh thu chưa thực hiện”, bao gồm:

• Doanh thu chưa thực hiện ngắn hạn: 3 tỷ đồng (sẽ ghi nhận trong 12 tháng tới).

• Doanh thu chưa thực hiện dài hạn: 114 tỷ đồng (sẽ ghi nhận dần trong các năm tiếp theo cho đến hết thời hạn thuê vào Quý 3/2064).

* Lưu ý: Trong biểu đồ ở trên cho thấy Doanh thu chưa thực hiện ngắn hạn tăng mạnh từ cuối Q1.25, đạt 392 tỷ đồng (tăng 2.7 lần so với cuối Q4.24), trong khi Doanh thu chưa thực hiện dài hạn chưa tăng nhiều. Kiên suy đoán mức tăng đáng kể này đến từ doanh thu cho thuê đất KCN được hạch toán theo phương pháp 1 lần và dự kiến sẽ được ghi nhận vào kết quả kinh doanh trong các quý tới.

Cuối cùng, với chỉ 1 hợp đồng cho thuê lại đất được ghi nhận theo cách hạch toán 1 lần, NTC có kết quả kinh doanh đột phá trong Q3.25 với doanh thu thuần và Lãi ròng lần lượt tăng trưởng 348% và 95% so với cùng kỳ.

Tóm lại, với những phân tích ở trên, Kiên cho rằng NTC đang bước vào giai đoạn “thu hoạch” mạnh mẽ với dự án NTC 3 trong các quý vừa qua và cả cho các quý sắp tới. Nó không đơn thuần thể hiện trên Báo cáo kết quả kinh doanh mà còn ở cả những khoản mục đặc biệt trên Bảng cân đối kế toán.

1. Tại sao kết quả kinh doanh của chuỗi Bách hóa xanh lại quan trọng với MWG?

Trong năm 2022, chuỗi Bách hóa xanh (BHX) ghi nhận lỗ 2,961 tỷ đồng (xem hình bên dưới) trong khi toàn tập đoàn MWG có lợi nhuận trước thuế (LNTT) là 6,056 tỷ đồng. Như vậy, nếu trong năm 2022 BHX không lỗ, tức LNTT bằng 0, thì MWG sẽ đạt LNTT là 9,017 tỷ đồng - cao hơn 33%. Do vậy, mức độ tác động của BHX vào kết quả kinh doanh của MWG là rất lớn. Vì thế nếu chúng ta quan tâm tới MWG thì việc theo sát kết quả kinh doanh của BHX là điều rất quan trọng.

2. Cơ chế chuyển lỗ để bù trừ thu nhập chịu thuế trong 5 năm

Tháng 9/2015, cửa hàng BHX đầu tiên được mở tại quận Bình Tân - nơi có mật độ dân cư cao nhất TP.HCM. Ba năm sau, chuỗi này mở rộng lên 238 cửa hàng, nhưng đi kèm là khoản lỗ 555 tỷ đồng, gấp 10 lần so với khoản lỗ năm 2016. (Xem hình trên)

Theo quy định, MWG được phép chuyển các khoản lỗ tính thuế sang năm sau để bù trừ với lợi nhuận thu được trong vòng 5 năm tính từ năm phát sinh khoản lỗ đó.

Ví dụ: Nhìn hình phía trên, chúng ta thấy BHX có khoản lỗ 54.9 tỷ đồng năm 2016 và có thể chuyển lỗ đến hết năm 2021. Tuy nhiên năm 2021, BHX lỗ tiếp 966.4 tỷ đồng nên khoản lỗ 54.9 tỷ đồng được chuyển trạng thái sang “không được chuyển lỗ” (do không có lợi nhuận dương để khấu trừ).

3. Cách bóc tách lợi nhuận BHX theo quý

Quay lại nội dung chính, Kiên sẽ chia sẻ cách bóc tách LNTT của BHX dựa vào báo cáo tài chính (BCTC) hợp nhất hàng quý của MWG.

Từ hình trên, chúng ta có thể thấy BHX lỗ trong Q1.23 và 6 tháng đầu năm 2023 lần lượt là 353.7 tỷ đồng và 658.6 tỷ đồng. Như vậy, chúng ta chỉ cần lấy -658.6 - (-353.7) là ra khoản lỗ 305 tỷ đồng trong Q2.23 của BHX. Bằng cách đó, chúng ta có thể tạo ra được bảng dưới đây.

Trong BCTC hợp nhất Q4.24, BHX đã có LNTT lũy kế dương trong cả năm 2024 nên chúng ta sẽ không còn thấy dòng “Năm phát sinh” lỗ thuế cho năm 2024 nữa (xem hình bên dưới). Tuy vậy, Q4.24 cũng là thời điểm kết thúc năm tài chính năm 2024 nên MWG đã tiến hành khấu trừ LNTT cả năm 2024 là 102.7 tỷ đồng vào khoản lỗ thuế phát sinh năm 2019 là 978 tỷ đồng. Cụm từ “đã chuyển lỗ” là hàm ý trích một phần “lỗ thuế” của năm 2019 đúng bằng LNTT của năm 2024 để tiến hành khấu trừ. Phần lỗ thuế còn lại của năm 2019 = -978.3 + 102.7 = -875.6 tỷ đồng được chuyển sang trạng thái “không được chuyển lỗ”. Bởi vì theo quy định khoản lỗ thuế chỉ được chuyển lỗ tối đa 5 năm.

Tương tự cho Q1.25 và Q2.25, BHX vẫn duy trì LNTT lũy kế dương nên chúng ta không thấy dòng “Lỗ thuế” cho “Năm phát sinh” 2025.

Trong BCTC soát xét giữa niên độ 2025, MWG đã tiến hành chuyển lỗ ước tính đến ngày 30/6/2025 là 198 tỷ đồng của năm 2020 để khấu trừ với LNTT lũy kế dương tương ứng là 198 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm 2025.

4. Kết luận

Từ việc đọc hiểu các BCTC hợp nhất của MWG, chúng ta có thể xác định được thời điểm BHX bắt đầu có lãi (từ Q2.24) và tiếp tục duy trì đà tăng trưởng sang nửa đầu năm 2025.

Đây chính là bước ngoặt lớn không chỉ cho riêng chuỗi BHX, mà còn cho toàn bộ triển vọng kinh doanh của MWG.

Trong báo cáo kết quả hoạt động (hay kết quả kinh doanh) của ngân hàng, ngoài chi phí hoạt động thì chi phí dự phòng rủi ro tín dụng đóng vai trò rất lớn ảnh hưởng tới lợi nhuận trước thuế.

Trong kết cấu của chi phí dự phòng rủi ro tín dụng, dự phòng rủi ro cho vay khách hàng được trích lập trong kỳ thường chiếm phần lớn.

Khi trích lập dự phòng rủi ro cho vay khách hàng (do chất lượng các khoản cho vay suy giảm) lớn hơn số hoàn nhập dự phòng (do một phần nợ được thu hồi hoặc chất lượng khoản vay được cải thiện và chuyển lên nhóm nợ tốt hơn) → TỔNG dự phòng rủi ro cho vay khách hàng trong kỳ sẽ là số dương (hình bên dưới) → CHI PHÍ dự phòng rủi ro cho vay khách hàng được ghi nhận trên Báo cáo kết quả hoạt động cũng là số dương (hình bên trên), qua đó làm giảm lợi nhuận trong kỳ.

Lưu ý: Tổng dự phòng rủi ro cho vay khách hàng ở đây là phần biến động trong kỳ (xem trong Thuyết minh khoản mục Dự phòng rủi ro cho vay khách hàng), không phải số dư Dự phòng cuối kỳ trên bảng cân đối kế toán.

Ngược lại, khi hoàn nhập dự phòng lớn hơn trích lập → tổng dự phòng rủi ro cho vay khách hàng trong kỳ sẽ là số âm → CHI PHÍ dự phòng rủi ro cho vay khách hàng được ghi nhận trên Báo cáo kết quả hoạt động cũng là số âm, qua đó làm tăng lợi nhuận trong kỳ. Trường hợp này nằm trong BCTC soát xét 6 tháng 2022 của ACB.

Tóm lại:

• Tổng dự phòng là số dương → Chi phí dự phòng là số dương → Giảm lợi nhuận.

• Tổng dự phòng là số âm → Chi phí dự phòng là số âm → Tăng lợi nhuận.

2. Hũ bánh quy của ngân hàng (cookie jar)

Các ngân hàng phải trích lập dự phòng chung và dự phòng cụ thể cho các nhóm nợ theo quy định. Tuy nhiên, nếu chỉ số dự phòng bao phủ nợ xấu vượt mức 100% thì Kiên cho rằng ngân hàng đó đã trích lập dư thừa.

Công thức tính: Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (%) = (-) Dự phòng rủi ro cho vay khách hàng/Nợ xấu.

Ý nghĩa: Cho biết cứ 100 đồng Nợ xấu thì ngân hàng đã trích lập bao nhiêu đồng Dự phòng rủi ro cho vay khách hàng.

Việc trích lập dự phòng cho vay khách hàng dư thừa tạo ra một bộ đệm chống sốc cho ngân hàng cho những năm nợ xấu gia tăng đột biến. Từ hình trên, chúng ta có thể thấy VCB có thể vượt qua giai đoạn Covid một cách nhẹ nhàng với tỷ lệ bao phủ nợ xấu vượt trội trong hệ thống ngân hàng.

Tính tới cuối Q2.2025, một số ngân hàng nổi bật như VCB, CTG, TCB có tỷ lệ dự phòng bao phủ nợ xấu vượt 100%. Trong buổi chia sẻ với nhà đầu tư gần đây, ban lãnh đạo của MBB cũng quyết tâm dưa tỷ lệ này về lại mức trên 100%.

Một tỷ lệ dự phòng bao phủ nợ xấu vượt trội trong ngành có thể ví như hành động một người dự trữ bánh quy trong một cái hũ trong lúc đủ đầy để lấy ra ăn khi đói. Trong kế toán, thuật ngữ cookie jar (hũ bánh quy) ra đời để chỉ những trường hợp này.

3. Gột rửa báo cáo tài chính (big bath)

Nếu kế toán “cookie jar” giúp doanh nghiệp chuẩn bị bộ đệm cho tương lai biến động tiêu cực thì kế toán “big bath” (gột rửa hay tắm một lần cho sạch) giúp doanh nghiệp bước sang một tương lai tươi sáng.

Trong đề án tái cơ cấu giai đoạn 2015 - 2025, STB được phép khoanh số lãi dự thu khổng lồ (chiếm tỷ trọng lớn nhất trong lãi, phí phải thu ở hình trên) vào cuối năm 2015 do sáp nhập với ngân hàng Phương Nam và phân bổ dần vào chi phí hoạt động kinh doanh theo năng lực tài chính trong thời hạn tối đa 10 năm. Từ biểu đồ trên, chúng ta thấy STB đã phân bổ rất mạnh tay lãi dự thu vào chi phí trong năm 2021 và 2022 khiến cho lãi, phí phải thu giảm rất nhanh. Riêng 2022, STB đã phân bổ toàn bộ hơn 5,677 tỷ đồng lãi dự thu còn lại theo đề án tái cơ cấu, đánh dấu bước chuyển mình của ngân hàng sang một trang mới.

4. Tổng kết

Tóm lại, “cookie jar” giúp ổn định lợi nhuận tương lai, còn “big bath” tạo cú bứt phá mạnh mẽ sau đó. Khi phân tích BCTC ngành ngân hàng, Kiên thấy cần phân biệt rõ để tránh bỏ lỡ cơ hội đầu tư. Dưới đây là bảng so sánh 2 cách kế toán trên để ACE dễ nắm bắt các điểm cốt lõi.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã chính thức cắt giảm lãi suất điều hành thêm 0,25%, đưa mức lãi suất tham chiếu xuống 4 – 4,25%. Đây là lần đầu tiên Fed hạ lãi suất trong năm 2025, kể từ tháng 12/2024.

Ngoài ra, Fed sẽ tiếp tục xu hướng cắt giảm để đưa lãi suất về quanh 3,4% vào cuối năm 2026, miễn là không có biến động quá bất thường về lạm phát và việc làm.

Trong môi trường lãi suất thấp, các ngành như chứng khoán, ngân hàng và bất động sản sẽ là nhóm hưởng lợi, với triển vọng kết quả kinh doanh khả quan trong 1 năm tới.

Cả nhà có thể đọc Bản dịch Buổi họp báo của Chủ tịch Fed ngay phía dưới để nắm trọn thông tin gốc.

Bản dịch Buổi họp báo của Chủ tịch Fed:

Chào buổi chiều!

Các đồng nghiệp của tôi và tôi vẫn tập trung hoàn toàn vào việc đạt được hai mục tiêu trong nhiệm vụ kép: toàn dụng lao động và giá cả ổn định vì lợi ích của người dân Mỹ. Trong khi tỷ lệ thất nghiệp vẫn thấp, nhưng nó đã nhích lên. Số việc làm mới đã chậm lại và rủi ro suy giảm đối với việc làm đã tăng lên. Đồng thời, lạm phát gần đây đã tăng và vẫn ở mức hơi cao. Để hỗ trợ các mục tiêu của chúng tôi và xét đến sự dịch chuyển trong cán cân rủi ro ngày hôm nay, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (Federal Open Market Committee - FOMC) đã quyết định hạ lãi suất chính sách thêm một phần tư điểm phần trăm. Chúng tôi cũng quyết định tiếp tục giảm nắm giữ chứng khoán. Tôi sẽ nói thêm về chính sách tiền tệ sau khi điểm qua ngắn gọn các diễn biến kinh tế.

Các chỉ báo gần đây cho thấy đà tăng trưởng hoạt động kinh tế đã chậm lại. GDP tăng với tốc độ khoảng 1,5% trong nửa đầu năm, giảm từ mức 2,5% của năm ngoái. Sự chững lại trong tăng trưởng chủ yếu phản ánh sự chậm lại của chi tiêu tiêu dùng. Ngược lại, đầu tư doanh nghiệp vào thiết bị và tài sản vô hình đã tăng lên so với tốc độ của năm ngoái. Hoạt động trong lĩnh vực nhà ở vẫn yếu. Trong Bản Tóm tắt Dự báo Kinh tế (SEP) của chúng tôi, dự báo trung vị của các thành viên cho rằng GDP sẽ tăng 1,6% trong năm nay và 1,8% năm sau, nhỉnh hơn một chút so với dự báo hồi tháng Sáu.

Trên thị trường lao động, tỷ lệ thất nghiệp đã nhích lên 4,3% vào tháng Tám, nhưng hầu như không thay đổi trong năm qua và vẫn ở mức tương đối thấp. Số việc làm trên bảng lương đã giảm đáng kể xuống chỉ còn 29.000 việc/tháng trong ba tháng vừa qua. Một phần lớn sự chậm lại này nhiều khả năng phản ánh mức giảm trong tăng trưởng lực lượng lao động do nhập cư thấp hơn và tỷ lệ tham gia lực lượng lao động giảm. Dù vậy, nhu cầu lao động đã yếu đi và tốc độ tạo việc làm gần đây dường như đang thấp hơn mức cân bằng cần thiết để giữ cho tỷ lệ thất nghiệp đứng yên. Ngoài ra, tăng trưởng tiền lương tiếp tục chậm lại trong khi vẫn tăng nhanh hơn lạm phát. Nhìn chung, sự chậm lại trên cả phía cung và cầu lao động là điều bất thường. Trong thị trường lao động kém năng động và có phần chững lại này, rủi ro suy giảm đối với việc làm dường như đã tăng lên. Trong SEP của chúng tôi, dự báo trung vị cho tỷ lệ thất nghiệp là 4,5% vào cuối năm nay và giảm nhẹ sau đó.

Lạm phát đã hạ đáng kể so với đỉnh giữa năm 2022, nhưng vẫn hơi cao so với mục tiêu dài hạn 2% của chúng tôi. Ước tính dựa trên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và dữ liệu khác cho thấy tổng chỉ số giá PCE (Personal Consumption Expenditures - Chi tiêu Tiêu dùng Cá nhân) tăng 2,7% trong 12 tháng kết thúc vào tháng Tám và, khi loại trừ các nhóm thực phẩm và năng lượng biến động, chỉ số PCE lõi tăng 2,9%. Các số liệu này cao hơn hồi đầu năm do lạm phát hàng hóa đã tăng lên. Ngược lại, xu hướng giảm lạm phát dường như vẫn tiếp diễn ở nhóm dịch vụ. Các thước đo kỳ vọng lạm phát ngắn hạn nhìn chung đã tăng trong năm nay theo tin tức về thuế quan, thể hiện ở cả thước đo thị trường lẫn khảo sát. Tuy nhiên, vượt qua khoảng một năm tới, hầu hết các thước đo kỳ vọng dài hạn vẫn phù hợp với mục tiêu lạm phát 2% của chúng tôi. Dự báo trung vị trong SEP cho tổng lạm phát PCE là 3,0% trong năm nay và giảm xuống 2,6% vào năm 2026 và 2,1% vào năm 2027.

Các hành động chính sách tiền tệ của chúng tôi được dẫn dắt bởi nhiệm vụ kép nhằm thúc đẩy toàn dụng lao động và giá cả ổn định cho người dân Mỹ. Tại cuộc họp hôm nay, Ủy ban quyết định hạ biên độ mục tiêu cho lãi suất quỹ liên bang (the target range for the federal funds rate) thêm 1/4 điểm phần trăm xuống 4% đến 4,25% và tiếp tục thu hẹp quy mô bảng cân đối kế toán của chúng tôi.

Các thay đổi trong chính sách của chính phủ tiếp tục diễn biến và tác động của chúng lên nền kinh tế vẫn chưa chắc chắn. Thuế quan cao hơn đã bắt đầu đẩy giá lên trong một số nhóm hàng hóa, nhưng tác động tổng thể lên hoạt động kinh tế và lạm phát còn phải chờ xem. Một kịch bản cơ sở hợp lý là tác động lên lạm phát sẽ tương đối ngắn hạn, chỉ là một lần dịch chuyển mức giá. Nhưng cũng có khả năng các tác động gây lạm phát có thể dai dẳng hơn, và đó là một rủi ro cần được đánh giá và quản lý. Nghĩa vụ của chúng tôi là bảo đảm rằng một lần tăng mức giá không biến thành một vấn đề lạm phát kéo dài.

Trong ngắn hạn, rủi ro đối với lạm phát nghiêng về phía tăng và rủi ro đối với việc làm nghiêng về phía giảm. Đây là một tình huống thách thức khi các mục tiêu của chúng tôi xung đột như vậy. Khuôn khổ của chúng tôi yêu cầu cân bằng cả hai phía của nhiệm vụ kép. Khi rủi ro suy giảm đối với việc làm đã tăng lên, cán cân rủi ro đã dịch chuyển. Theo đó, chúng tôi đánh giá là phù hợp tại cuộc họp này khi thực hiện thêm một bước hướng tới lập trường chính sách trung hòa hơn. Với quyết định hôm nay, chúng tôi vẫn ở vị thế rất tốt để phản ứng kịp thời trước các diễn biến kinh tế tiềm tàng. Chúng tôi sẽ tiếp tục xác định lập trường phù hợp của chính sách tiền tệ dựa trên dữ liệu đầu vào, triển vọng đang thay đổi và cán cân rủi ro.

Trong SEP (Bản Tóm tắt Dự báo Kinh tế) của chúng tôi, các thành viên FOMC ghi lại đánh giá cá nhân về quỹ đạo phù hợp của lãi suất liên bang dựa trên kịch bản mà mỗi người cho là khả dĩ nhất đối với nền kinh tế. Dự báo trung vị cho rằng mức lãi suất liên bang phù hợp sẽ là 3,6% vào cuối năm nay, 3,4% vào cuối năm 2026 và 3,1% vào cuối năm 2027. Quỹ đạo này thấp hơn một phần tư điểm phần trăm so với dự báo hồi tháng Sáu. Như thường lệ, các dự báo cá nhân này có độ bất định, và chúng không phải là một kế hoạch hay quyết định của Ủy ban. Chính sách không đi theo một lộ trình định sẵn.

Fed được giao hai mục tiêu cho chính sách tiền tệ: toàn dụng lao động và giá cả ổn định. Chúng tôi vẫn cam kết hỗ trợ toàn dụng lao động, đưa lạm phát về bền vững ở mức mục tiêu 2% và giữ cho kỳ vọng lạm phát dài hạn được neo giữ vững chắc. Thành công trong việc thực hiện các mục tiêu này có ý nghĩa đối với mọi người dân Mỹ. Chúng tôi hiểu rằng các hành động của mình ảnh hưởng đến cộng đồng, các gia đình và doanh nghiệp trên khắp đất nước. Mọi điều chúng tôi làm đều phục vụ sứ mệnh công. Và tại Fed, chúng tôi sẽ làm mọi điều có thể để đạt được các mục tiêu về toàn dụng lao động và ổn định giá cả.

Cảm ơn. Tôi mong chờ cuộc trao đổi của chúng ta.

Phần Hỏi - Đáp:

Phóng viên:

Tuyệt vời! Cám ơn! Chris Rugaber tại Associated Press. Như ông biết, Thống đốc Fed Steven Myron vẫn giữ vị trí của mình tại Nhà Trắng ngay cả khi ông ấy đã gia nhập Hội đồng Fed. Tôi tin đây là lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ hội đồng Fed có người có liên hệ với nhánh hành pháp. Điều này có làm tổn hại đến tính độc lập của Fed khỏi chính trị thường nhật không? Và làm thế nào ông có thể duy trì nhận thức của công chúng rằng Fed độc lập về chính trị với bối cảnh này?

Jerome Powell:

Cảm ơn, vì vậy chúng tôi đã chào mừng một thành viên Ủy ban mới hôm nay như chúng tôi vẫn làm, và Ủy ban vẫn đoàn kết trong việc theo đuổi các mục tiêu của nhiệm vụ kép. Chúng tôi cam kết mạnh mẽ duy trì tính độc lập của mình và ngoài điều đó tôi thực sự không có gì để chia sẻ.

Phóng viên:

Chỉ một câu hỏi nhanh, xin lỗi. Ông và các quan chức Fed khác đã nói rất nhiều về tác động của thuế quan lên lạm phát. Mặc dù có vẻ như nhiều công ty đang “ăn” phần thuế quan này, thuế quan có thể đang tác động lên thị trường lao động và các phần khác của nền kinh tế. Ông có coi đó là một khả năng ở đây—rằng thuế quan là lý do chúng ta đang thấy sự chậm lại, đặc biệt là ở thị trường lao động, hơn là ở lạm phát?

Jerome Powell:

Ông biết đấy, điều đó chắc chắn là có thể. Chúng ta đã bắt đầu thấy giá hàng hóa thể hiện vào lạm phát cao hơn, và thực ra mức tăng giá hàng hóa chiếm phần lớn hoặc có lẽ toàn bộ mức tăng lạm phát trong năm nay. Những tác động này lúc này không lớn. Và chúng tôi kỳ vọng chúng sẽ tiếp tục tăng lên trong phần còn lại của năm và sang năm tới. Và cũng có thể có các tác động lên việc làm nhưng tôi sẽ nói rằng nếu ông tìm lý do vì sao việc làm lại diễn biến như đang thấy, thì điều đó liên quan nhiều hơn đến thay đổi trong nhập cư. Nguồn cung lao động rõ ràng đã giảm mạnh. Tăng trưởng nguồn cung lao động rất thấp nếu không muốn nói là không có, và đồng thời nhu cầu lao động cũng giảm khá mạnh. Đến mức chúng tôi thấy điều tôi gọi là một trạng thái cân bằng lạ. Ông biết đấy, thường khi chúng ta nói mọi thứ cân bằng nghe có vẻ tốt, nhưng trong trường hợp này cân bằng là vì cả cung và cầu đều giảm mạnh. Bây giờ cầu giảm mạnh hơn một chút vì chúng ta thấy tỷ lệ thất nghiệp đang nhích lên.

Phóng viên:

Nick Timiraos của Wall Street Journal. Chủ tịch Powell, liệu các điều kiện kinh tế và cán cân rủi ro có còn đòi hỏi lập trường chính sách thắt chặt nữa không?

Jerome Powell:

Tôi không nghĩ chúng ta có thể nói như vậy. Nhưng điều chúng ta có thể nói là thế này: trong năm nay chúng ta đã giữ chính sách ở mức thắt chặt, và mọi người có quan điểm khác nhau, nhưng tôi sẽ nói là rõ ràng thắt chặt. Và chúng ta có thể làm vậy trong năm nay vì thị trường lao động ở trạng thái rất vững, với mức tạo việc làm mạnh và tất cả những điều đó. Tôi nghĩ nếu ông bắt đầu quay lại tháng Tư và bây giờ nhìn vào các số liệu đã điều chỉnh cho tháng Năm, Sáu, Bảy và Tám, tôi không còn có thể nói như vậy. Điều đó có nghĩa là các rủi ro vốn rõ ràng nghiêng về lạm phát, tôi sẽ nói chúng đang dịch chuyển về phía cân bằng. Có thể chưa hoàn toàn cân bằng. Chúng ta không cần biết chính xác. Nhưng ta biết rằng chúng đã dịch chuyển một cách có ý nghĩa về phía cân bằng hơn giữa hai mục tiêu, và điều đó gợi ý rằng chúng ta nên di chuyển theo hướng trung hòa, và đó là điều chúng ta đã làm hôm nay.

Phóng viên:

Trong những hoàn cảnh nào thì một mức cắt giảm lãi suất lớn hơn 25 điểm cơ bản là hợp lý, và lựa chọn đó đã được cân nhắc nghiêm túc đến mức nào tại cuộc họp tuần này?

Jerome Powell:

Không hề có sự ủng hộ rộng rãi cho việc cắt 50 điểm cơ bản hôm nay. Chúng tôi đã thực hiện những đợt tăng và cắt giảm lãi suất rất lớn trong 5 năm qua, và người ta thường làm như vậy khi cảm thấy chính sách đang “lệch chỗ” và cần nhanh chóng di chuyển đến một vị trí mới. Đó hoàn toàn không phải là điều tôi cảm thấy lúc này. Tôi cảm thấy chính sách của chúng tôi đến nay trong năm nay đang làm đúng. Tôi nghĩ chúng tôi đã đúng khi chờ xem thuế quan, lạm phát và thị trường lao động diễn biến thế nào. Tôi nghĩ bây giờ chúng tôi đang phản ứng với mức tạo việc làm thấp hơn nhiều và các bằng chứng khác về sự mềm đi của thị trường lao động và những rủi ro đó có lẽ không hoàn toàn cân bằng nhưng đang dịch chuyển theo hướng cân bằng, và vì vậy điều đó biện minh cho một thay đổi trong chính sách.

Phóng viên:

Colby Smith của New York Times. Chúng ta nên nhìn đợt cắt giảm hôm nay như việc Ủy ban “mua bảo hiểm” trước khả năng thị trường lao động có nguy cơ suy yếu, hay là quan điểm của Ủy ban cho rằng những động lực của một chu kỳ giảm tốc đã hình thành? Tôi đang cố liên hệ việc dịch chuyển trong dự báo lãi suất ở SEP—hướng về nhiều lần cắt giảm hơn so với ba tháng trước—với thực tế là dự báo thất nghiệp không thay đổi.

Jerome Powell:

Vâng, tôi nghĩ ông có thể xem điều này, ở một khía cạnh, như một đợt cắt giảm để quản trị rủi ro, bởi nếu nhìn vào SEP, thực tế dự báo tăng trưởng cho năm nay và năm sau nhích lên một chút, và lạm phát và thất nghiệp không thực sự thay đổi. Vậy cái gì khác? Khác ở chỗ ông thấy một bức tranh rất khác về rủi ro đối với thị trường lao động. Chúng ta từng nhìn vào 150.000 việc/tháng tại thời điểm cuộc họp trước, và giờ ta thấy các điều chỉnh và số liệu mới. Và tôi không muốn đặt quá nhiều trọng tâm vào tạo việc làm trên bảng lương, nhưng đó chỉ là một trong những thứ cho thấy thị trường lao động thực sự đang nguội đi. Và điều đó cho biết đã đến lúc tính đến nó trong chính sách.

Phóng viên:

Nhìn vào SEP một lần nữa, trung vị cho thấy lạm phát cao hơn so với dự kiến trước đó vào cuối năm sau và Fed không quay về mục tiêu 2% cho đến 2028. Vậy ông sẽ mô tả rủi ro về áp lực giá như thế nào khi khởi động một chuỗi cắt giảm lúc này?

Jerome Powell:

Vâng. Tôi sẽ nhìn nhận thế này. Chúng tôi hoàn toàn hiểu và trân trọng rằng chúng tôi cần duy trì cam kết đưa lạm phát về mức 2% một cách bền vững và chúng tôi sẽ làm điều đó. Đồng thời, chúng tôi phải cân nhắc rủi ro đối với cả hai mục tiêu. Và tôi sẽ nói, thực sự từ tháng Tư, đối với tôi, rủi ro lạm phát cao hơn và dai dẳng hơn có lẽ đã giảm đi một chút, một phần vì thị trường lao động đã có phần chững lại. Tăng trưởng GDP đã chậm lại. Vì vậy tôi chỉ muốn nói rằng các rủi ro ở đó đã thấp hơn so với người ta có thể nghĩ. Còn về thị trường lao động, những gì chúng ta thấy là thất nghiệp vẫn thấp—vẫn ở mức tương đối thấp—nhưng chúng ta đang thấy rủi ro.

Phóng viên:

Michael McKee từ Bloomberg Radio and Television. Tôi hơi bối rối trước lời giải thích của ông về việc Fed cắt lãi suất vì thất nghiệp. Nếu ông nghĩ rằng phần lớn những gì đang xảy ra trên thị trường lao động liên quan đến nhập cư—điều mà việc cắt lãi suất của ông sẽ không giải quyết—thì ông xem điều đó quan trọng hơn lạm phát, vốn vẫn cao hơn gần một điểm phần trăm so với mục tiêu của ông, như thế nào?

Jerome Powell:

Chà, tôi đang nói rằng những gì đang xảy ra trên thị trường lao động liên quan nhiều hơn đến nhập cư so với thuế quan. Đó là câu hỏi tôi trả lời. Vì vậy tôi sẽ không nói rằng mọi thứ xảy ra trên thị trường lao động đều do thuế quan. Ý tôi là rõ ràng có sự chậm lại do nhập cư, rõ ràng có sự chậm lại trong cầu, vốn giờ có lẽ nhiều hơn cả cung, và chúng ta biết điều đó bởi tỷ lệ thất nghiệp đã nhích lên. Vì vậy đó là ý tôi.

Phóng viên:

Tôi hỏi tiếp. Mỗi năm từ 2015, SEP dự báo rằng ông sẽ đạt mục tiêu sau hai năm. Và năm nay, SEP nói ông sẽ đạt mục tiêu sau hai năm. 2% có vẻ không trong tầm mắt. Điều đó có gợi ý mục tiêu 2% không thực sự khả thi? Và liệu điều này gây vấn đề về uy tín khi ông nói rằng đó là điều ông sẽ làm nếu ông chẳng bao giờ đạt được?

Jerome Powell:

Chà, ý ông đúng. Nó nêu rằng chúng tôi sẽ đạt 2% lạm phát vào năm 2028, cuối năm 2028. Nhưng đó, ông biết đấy, đó là cách đúng y theo cách ông xây dựng dự báo: ông đang viết ra một lộ trình lãi suất được thiết kế để đưa—trong khung thời gian của SEP—lạm phát về 2% và đồng thời toàn dụng lao động. Chỉ là như vậy. Ông biết đấy, không ai thực sự biết nền kinh tế sẽ ở đâu trong ba năm nữa, nhưng bản chất của bài tập là viết ra chính sách mà ông tin rằng sẽ đưa lạm phát về mục tiêu 2% ít nhất là vào cuối giai đoạn bài tập.

Phóng viên:

Cảm ơn rất nhiều, Elizabeth Schulze của ABC News. Báo cáo lạm phát mới nhất cho thấy giá cả vẫn tăng ở các hạng mục then chốt đối với nhiều hộ gia đình, bao gồm thực phẩm. Fed sẽ làm gì nếu giá cả tăng nhanh hơn?

Jerome Powell:

Vì vậy, kỳ vọng của chúng tôi—và ông có thể thấy điều này nhất quán trong năm—là lạm phát sẽ tăng lên trong năm nay, nhưng tác động cơ bản là do tác động lên giá hàng hóa từ thuế quan, nhưng những tác động đó sẽ hóa ra là một lần tăng giá, thay vì tạo ra một quá trình lạm phát. Đó là dự báo của chúng tôi. Hầu như mọi dự báo, tất cả các dự báo cá nhân đều nói vậy. Chúng tôi không thể chỉ giả định điều đó, đúng không? Công việc của chúng tôi thực sự là bảo đảm rằng điều đó là những gì xảy ra. Và chúng tôi sẽ làm công việc đó. Hiện tại, tình hình là chúng tôi tiếp tục kỳ vọng lạm phát sẽ tăng lên, có thể không cao như chúng tôi kỳ vọng vài tháng trước. Mức truyền dẫn của thuế quan vào lạm phát diễn ra chậm hơn và nhỏ hơn. Thị trường lao động đã có phần chững lại. Vì vậy, khả năng có một đợt bùng phát lạm phát dai dẳng là thấp hơn, và đó là lý do chúng tôi nghĩ đã đến lúc thực sự thừa nhận rằng rủi ro đối với mục tiêu còn lại đã tăng và chúng tôi nên di chuyển theo hướng chính sách trung hòa hơn.

Vậy chúng tôi sẽ làm gì? Chúng tôi sẽ làm những gì cần làm, nhưng chúng tôi có hai mục tiêu và chúng tôi cố cân bằng chúng. Trong thời gian dài, khuôn khổ của chúng tôi nói rằng khi hai mục tiêu xung đột—và đây là tình huống khá bất thường—chúng tôi quyết định thế nào? Bởi công cụ của chúng tôi không thể làm hai việc cùng lúc. Ờ điều chúng tôi làm là hỏi: mục tiêu nào cách xa hơn so với đích và mất bao lâu để quay về đích. Vì vậy chúng tôi nghĩ về những điều đó, và như tôi đã nhắc, chính sách của chúng tôi đã thiên về phía lạm phát trong thời gian dài. Bây giờ chúng tôi thấy có rủi ro suy giảm rõ ràng ở thị trường lao động, và do đó chúng tôi đang di chuyển theo hướng chính sách trung hòa hơn.

Phóng viên:

Ông lo ngại thế nào về sự chậm lại trên thị trường việc làm đối với các hộ gia đình, đặc biệt là những người trẻ đang chật vật tìm việc?

Jerome Powell:

Đó là một thị trường lao động thú vị, và rõ ràng chúng tôi nghĩ phù hợp là hạ lãi suất để trở nên trung hòa hơn, điều mà—có lẽ—sẽ tốt hơn cho thị trường lao động. Ông thấy những người ở rìa—như sinh viên mới ra trường và người trẻ, các nhóm thiểu số—đang gặp khó khăn khi tìm việc. Tỷ lệ tìm được việc mới nói chung đang rất, rất thấp. Tuy nhiên, tỷ lệ sa thải cũng rất thấp. Vậy ông có một môi trường sa thải thấp, tuyển dụng thấp. Và mối lo là nếu bắt đầu thấy sa thải, những người bị sa thải sẽ không có nhiều hoạt động tuyển dụng. Vậy điều đó có thể rất nhanh chóng dẫn đến tỷ lệ thất nghiệp cao hơn. Trong một nền kinh tế khỏe hơn, một thị trường lao động khỏe hơn, sẽ có việc cho những người đó. Nhưng bây giờ tỷ lệ tuyển dụng mới rất, rất thấp. Vậy đó là mối quan ngại gia tăng trong vài tháng gần đây, và là một trong những lý do chúng tôi nghĩ phù hợp là bắt đầu chuyển trọng tâm chính sách sang cân bằng hơn.

Phóng viên:

Steve Liesman, CNBC. Thưa Chủ tịch, trong quá khứ, trong các đợt cắt giảm lãi suất, ông dùng từ “tái hiệu chỉnh” (recalibration) và tôi tự hỏi liệu ông có cố ý không dùng lần này; và khi ông nói “chính sách không đi theo lộ trình định sẵn,” ông có ý dùng nó như kiểu ngược lại với “tái hiệu chỉnh” không? Chúng ta có đang cuộc họp nào hay cuộc họp đó? Chúng ta đang trong quá trình quay về trung hòa chứ? Cảm ơn.

Jerome Powell:

Vì vậy, tôi nghĩ chúng ta đang trong tình thế “cuộc họp nào hay cuộc họp đó”. Chúng ta sẽ xem dữ liệu. Ông cho phép tôi nói một lời về SEP ở đây. Chúng tôi thường chỉ ra điều này: SEP là sự cộng gộp dự báo cá nhân của 19 người, cho thấy họ tin vào thời điểm cụ thể rằng quỹ đạo có khả năng nhất của nền kinh tế là gì và vì thế quỹ đạo chính sách tiền tệ phù hợp là gì. Và như ông biết, chúng tôi không tranh luận hay cố đồng thuận về điều đó—chúng tôi chỉ ghi lại và cộng gộp. Thỉnh thoảng chúng tôi thảo luận về chúng, và chúng tôi luôn nói chúng tôi không đi theo lộ trình định sẵn, và chúng tôi thực sự có ý như vậy. Các quyết định thực tế sẽ dựa trên dữ liệu đầu vào, triển vọng đang thay đổi và cán cân rủi ro vào thời điểm quyết định. Vậy ông sẽ thấy có 10 người trong 19 người ghi nhận hai lần cắt giảm hoặc nhiều hơn cho phần còn lại của năm, và 9 người ghi nhận ít hơn, thực tế là trong khá nhiều trường hợp là không cắt thêm. Vì vậy, thay vì nhìn SEP như sự chắc chắn, tôi khuyến khích mọi người—như mọi khi—nhìn SEP qua lăng kính xác suất: có những kết quả khác nhau và xác suất khác nhau, hơn là “cái này chắc chắn” và “cái kia sẽ không xảy ra”. Tôi sẽ nói như vậy.

Phóng viên:

Cảm ơn vì đã đi trước câu hỏi tiếp theo của tôi—đó là liệu sự phân tán trong triển vọng có phải là dấu hiệu của sự bất định về chính sách trong các cuộc họp sắp tới không. Cảm ơn.

Jerome Powell:

Ông biết đấy, đây là một tình huống rất bất thường. Thông thường, khi thị trường lao động yếu, lạm phát thấp; và khi thị trường lao động rất mạnh, đó là lúc ông phải cẩn trọng với lạm phát. Vậy chúng ta có một tình huống rủi ro hai chiều, và điều đó có nghĩa không có con đường nào “phi rủi ro”. Vì vậy đây là một tình huống khá khó cho nhà hoạch định chính sách. Và với tôi, hoàn toàn không ngạc nhiên khi ông có một dải quan điểm. Không hẳn là những quan điểm khác nhau về quỹ đạo nền kinh tế—một phần là vậy—nhưng cũng là về “điều gì đúng đắn cần làm” xét đến mức căng giữa hai mục tiêu. Ông cân nặng thế nào? Ông lo cái này hơn cái kia đến mức nào? Và vì vậy điều đó là tự nhiên. Tôi nghĩ sẽ đáng ngạc nhiên nếu ông không thấy một dải khá rộng các quan điểm trong bối cảnh rất bất thường như hiện tại—và chúng tôi có như vậy. Nhưng ông biết đấy, chúng tôi gặp nhau, thảo luận, có một cuộc thảo luận tuyệt vời và rồi quyết định và hành động. Nhưng đúng vậy, có một sự phân tán rộng các quan điểm, và tôi nghĩ điều đó dễ hiểu và tự nhiên trong tình hình hiện nay.

Phóng viên:

Chào, Victoria Guida của Politico. Ông nói rất nhiều về tính độc lập của Fed và tầm quan trọng của nó qua nhiều năm, nhưng khi thị trường đặt câu hỏi về ý định chính xác của Tổng thống Trump với Fed là gì, ông sẽ chỉ đến những điều gì để họ theo dõi nhằm xác quyết rằng Fed vẫn đưa ra quyết định dựa trên triển vọng kinh tế thay vì cân nhắc chính trị?

Jerome Powell:

Điều ăn sâu trong văn hóa của chúng tôi là làm công việc dựa trên dữ liệu đầu vào và không cân nhắc bất cứ điều gì khác. Mọi người ở Fed đều cảm thấy rất mạnh mẽ về điều đó. Vậy ông sẽ biết điều đó qua cách chúng tôi nói về những gì đang làm, qua các bài phát biểu của mọi người, qua các quyết định chúng tôi đưa ra—ông sẽ biết rằng chúng tôi vẫn chỉ làm điều đó. Đó là tất cả những gì chúng tôi làm. Và chúng tôi không đóng khung các câu hỏi theo lăng kính chính trị. Tôi nghĩ khi ông ở một phần khác của Washington, mọi thứ được nhìn qua lăng kính: nó giúp hay hại đảng, phái hay chính trị gia nào. Đó là khuôn khổ. Và tôi nghĩ mọi người thấy khó tin rằng đó không phải cách chúng tôi nghĩ ở Fed. Chúng tôi nhìn dài hạn hơn. Chúng tôi cố phục vụ người dân Mỹ tốt nhất có thể. Vậy tôi nghĩ ông sẽ nhận ra. Tôi không tin chúng tôi sẽ đi đến chỗ khác. Tôi sẽ nói rằng chúng tôi đang làm việc của mình đúng như trước đây và mọi người nêu lập luận của họ, và chúng tôi có một cuộc thảo luận rất tốt quanh những vấn đề thách thức này.

Phóng viên:

Ông có xem vụ kiện liên quan đến Lisa Cook là liên quan đến câu hỏi về tính độc lập không?

Jerome Powell:

Ông biết đấy, tôi xem đó là một vụ kiện mà sẽ không phù hợp để tôi bình luận.

Phóng viên:

Cảm ơn, thưa Chủ tịch. Edward Lawrence từ Fox Business. Chúng ta thấy các điều chỉnh chuẩn sơ bộ xuống 911.000. Các điều chỉnh cho tháng Sáu là các điều chỉnh âm đầu tiên kể từ tháng 12/2020. Ông biết đấy, làm sao Fed có thể dựa vào dữ liệu mà như ông gọi là “nhiễu” để đưa ra các quyết định quan trọng về lãi suất?

Jerome Powell:

Về điều chỉnh mà chúng ta thấy gần như đúng y như những gì chúng ta kỳ vọng. Thật đáng kinh ngạc nó sát đến thế. Và lý do là trong nhiều quý gần đây đã có một mức độ “đếm thừa” gần như có thể dự đoán. Và tôi nghĩ Cục Thống kê Lao động thực sự hiểu điều này và họ đang làm việc tích cực để khắc phục. Nó liên quan, dĩ nhiên, đến tỷ lệ phản hồi thấp, nhưng cũng liên quan đến cái gọi là mô hình “sinh—tử” (birth–death), bởi một phần đáng kể việc làm mới đến từ các công ty mới, và bao nhiêu doanh nghiệp đóng cửa, bao nhiêu được thành lập—rất khó. Ông không thể khảo sát chuyện đó; ông phải có mô hình dự báo. Và điều đó khá khó, nhất là khi nền kinh tế trải qua thay đổi lớn.

Họ đã làm việc và đang tiến bộ. Nhưng dữ liệu chúng tôi nhận được vẫn đủ tốt để làm việc của mình. Nếu có vấn đề về dữ liệu lúc này thì là tỷ lệ phản hồi thấp—điều diễn ra khắp nơi. Tỷ lệ phản hồi khảo sát thấp hơn, cả trong và ngoài cơ quan nhà nước. Và không có bí mật gì: chúng tôi muốn tỷ lệ phản hồi cao hơn, cần nó để dữ liệu ít biến động hơn. Và cách đạt được điều đó là bảo đảm các cơ quan thu thập dữ liệu có đủ nguồn lực để nâng tỷ lệ phản hồi. Không phải vấn đề phức tạp—nhưng cần như vậy. Điều khác tôi sẽ nói, Edward, là với số liệu tạo việc làm, tỷ lệ phản hồi cho tháng đầu tiên khá thấp. Đến tháng thứ hai hay thứ ba, ông vẫn thu thập phản hồi cho tháng trước, và ông đạt độ tin cậy cao hơn nhiều vào tháng thứ hai và đặc biệt tháng thứ ba. Vậy không phải là chúng tôi không có dữ liệu, mà là chúng tôi nhận được hơi trễ.

Phóng viên:

Nhưng 51% số việc làm mà chúng ta nghĩ là có thì thực ra không có. Cho thấy thị trường việc làm yếu hơn bước vào năm nay. Nếu ông có thông tin đó, liệu điều đó có thay đổi quan điểm của ông về nơi lãi suất nên ở không? Lẽ ra đã phải cắt sớm hơn?

Jerome Powell:

Ông biết đấy, chúng tôi phải sống cuộc đời nhìn qua kính chắn gió hơn là gương chiếu hậu, như ông biết. Và tất cả những gì tôi có thể nói là chúng tôi thấy nơi chúng ta đang ở bây giờ và thực hiện hành động phù hợp, và chúng tôi đã làm vậy hôm nay.

Phóng viên:

Cảm ơn, Howard Schneider của Reuters. Vậy như ông vừa nói, một số rìa của thị trường việc làm gợi ý rằng đà trượt đã xảy ra. Tỷ lệ thất nghiệp của người da đen trong tháng Tám trên 7%. Số giờ làm việc giảm, sinh viên tốt nghiệp đại học khó tìm việc, tỷ lệ trễ hạn của thanh niên tăng. Tại sao ông nghĩ một phần tư điểm phần trăm bây giờ sẽ ngăn chặn được điều đó?

Jerome Powell:

Chà, tôi không nói rằng tôi nghĩ một phần tư điểm sẽ tạo ra khác biệt lớn cho nền kinh tế, nhưng ông phải nhìn cả con đường lãi suất, đúng không? Và thị trường đã phản ánh kỳ vọng. Ý tôi là, thị trường của chúng ta vận hành qua kỳ vọng. Vì vậy tôi nghĩ quỹ đạo chính sách của chúng tôi thực sự quan trọng và tôi nghĩ điều quan trọng là chúng tôi dùng công cụ để hỗ trợ thị trường lao động khi chúng tôi thấy những dấu hiệu như vậy. Tôi có nhắc rằng ông thấy thất nghiệp của nhóm thiểu số tăng. Ông thấy người trẻ—những người dễ tổn thương hơn về kinh tế, dễ nhạy cảm hơn với chu kỳ—đó là một trong những lý do—bên cạnh mức tạo việc làm thấp hơn chung—cho thấy ở rìa thị trường lao động đang yếu đi. Tôi cũng muốn chỉ đến tỷ lệ tham gia lực lượng lao động. Một phần của sự giảm đáng kể trong tỷ lệ tham gia trong năm qua có lẽ mang tính chu kỳ hơn là chỉ do dân số già hóa như thường lệ. Vậy gom tất cả lại, chúng tôi thấy thị trường lao động đang mềm đi và chúng tôi không cần nó mềm thêm nữa—không muốn vậy. Vì vậy chúng tôi dùng công cụ của mình—bắt đầu bằng cắt 25 điểm cơ bản, nhưng ông biết đấy, thị trường cũng đang định giá một con đường lãi suất. Tôi không “chứng thực” những gì thị trường làm; tôi chỉ nói rằng không chỉ có một hành động.

Phóng viên:

Tiếp theo, cơ cấu tăng trưởng hiện nay có vẻ tập trung bất thường vào đầu tư và ở phía chi tiêu tiêu dùng là nhóm thu nhập cao. Ông có cảm thấy đó là một cơ cấu không bền vững cho nền kinh tế đi tiếp?

Jerome Powell:

Tôi sẽ không nói vậy. Ý ông đúng, chúng ta đang có lượng hoạt động kinh tế bất thường từ lĩnh vực AI—xây dựng AI—và đầu tư doanh nghiệp. Tôi không biết nó sẽ kéo dài bao lâu—không ai biết. Về chi tiêu, ông thấy số liệu chi tiêu tiêu dùng vượt kỳ vọng, và điều đó rất có thể nghiêng về nhóm thu nhập cao hơn. Có nhiều bằng chứng giai thoại cho thấy vậy. Tuy nhiên, vẫn là chi tiêu. Vậy tôi nghĩ tăng trưởng kinh tế sẽ ở 1,5% hoặc tốt hơn năm nay—có thể nhỉnh hơn chút. Dự báo đã được nâng lên như ông thấy. Vậy thị trường lao động—thất nghiệp thấp—nhưng, ông biết đấy, có rủi ro suy giảm—nhưng vẫn là tỷ lệ thấp. Vậy đó là cách chúng tôi nhìn.

Phóng viên:

Chào, Stephanie Ruhle, MSNBC. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói rằng Fed mắc “hội chứng trượt mục tiêu” (mission creep) và phình to thể chế. Ông ấy đang kêu gọi một cuộc rà soát độc lập. Ông có ủng hộ một cuộc rà soát độc lập hay cởi mở với cải cách ở bất kỳ mảng nào của Fed không?

Jerome Powell:

Tôi tất nhiên sẽ không bình luận về những gì Bộ trưởng nói hay bất kỳ quan chức nào khác nói. Về cải cách tại Fed, chúng tôi vừa trải qua một quá trình dài và theo tôi là rất thành công để cập nhật khuôn khổ chính sách tiền tệ. Tôi sẽ nói có nhiều công việc hậu trường về tài sản chúng tôi có trong Hệ thống Dự trữ Liên bang và tại Hội đồng. Và liệu quy mô có phù hợp? Chúng tôi thực sự đang thực hiện cắt giảm biên chế 10% trên toàn hệ thống, bao gồm Hội đồng và tất cả các Ngân hàng Dự trữ. Số nhân sự tại Fed sau đó sẽ cơ bản ở cùng mức như hơn 10 năm trước. Vậy chúng tôi sẽ có tăng trưởng việc làm bằng 0 trong hơn một thập kỷ khi hoàn tất. Và tôi nghĩ có lẽ chúng tôi sẽ làm nhiều hơn thế. Vì vậy chúng tôi chắc chắn cởi mở với phê bình mang tính xây dựng và cách để làm tốt hơn, nhưng không phải là một cuộc rà soát độc lập. Chúng tôi chắc chắn luôn sẵn sàng, ông biết đấy, để cố gắng làm tốt hơn.

Phóng viên:

Neil đây, thưa Chủ tịch, Neil Irwin của Axios. Gần đây có tranh luận về việc AI đã bắt đầu tác động đến thị trường lao động—về nhu cầu lao động thấp hơn, năng suất cao hơn—ông có tin vậy không? Và nếu đúng, điều đó có hàm ý gì cho thiết lập chính sách tiền tệ?

Jerome Powell:

Vẫn còn rất nhiều bất định quanh vấn đề đó. Quan điểm của tôi—cũng là một chút phỏng đoán nhưng được chia sẻ rộng rãi—là ông đang thấy một số tác động, nhưng đó không phải là yếu tố chính. Đặc biệt tập trung vào người trẻ mới ra trường, và vâng có thể có gì đó ở đó: các công ty hay tổ chức vốn tuyển người mới ra trường có lẽ sử dụng AI tốt hơn trước. Đó có thể là một phần câu chuyện. Phần khác là tạo việc làm nói chung đã chậm lại. Nền kinh tế đã chậm lại. Và vì vậy có lẽ là nhiều yếu tố, nhưng vâng, nó có lẽ là một yếu tố. Khó nói nó lớn đến đâu.

Phóng viên:

Cảm ơn, thưa Chủ tịch. Bằng chứng nào ông thấy về việc thuế quan thể hiện vào lạm phát?

Jerome Powell:

Chà, nếu ông lấy nhóm hàng hóa nói chung, năm ngoái lạm phát hàng hóa là âm. Nếu ông quay lại 25 năm, điều thường thấy là giá hàng hóa nói chung giảm, ngay cả khi điều chỉnh chất lượng. Điều đó không đúng trong đại dịch—lạm phát hàng hóa đã tăng rất cao—nhưng chúng ta đã trở lại mức 0 hoặc hơi âm. Bây giờ tôi nghĩ lạm phát hàng hóa trong năm qua là 1,2%. Nghe có vẻ không nhiều nhưng là một thay đổi lớn. Vì vậy chúng tôi nghĩ—các nhà phân tích có quan điểm khác nhau—nhưng chúng tôi nghĩ nó đóng góp khoảng 0,3 hoặc 0,4 vào mức PCE lõi hiện tại là 2,9%. Vậy nó có đóng góp. Có vẻ như điều đang xảy ra là thuế quan phần lớn không do nhà xuất khẩu trả, mà phần lớn do các công ty ở giữa nhà xuất khẩu và người tiêu dùng gánh. Vì vậy nếu ông mua thứ gì đó và bán lẻ, hoặc dùng nó để sản xuất sản phẩm, ông có lẽ đang gánh nhiều chi phí đó và không thể chuyển hết cho người tiêu dùng—ít nhất là chưa. Có vẻ đó là những gì chúng ta thấy. Tất cả các công ty và thực thể ở giữa nói rằng họ có mọi ý định chuyển qua cho người tiêu dùng theo thời gian, nhưng họ chưa làm điều đó bây giờ. Đối với người tiêu dùng, mức truyền dẫn đến nay khá nhỏ. Nó chậm và nhỏ hơn so với chúng tôi nghĩ. Nhưng bằng chứng rất rõ là có một phần truyền dẫn.

Phóng viên:

Tôi cũng muốn hỏi liệu ông có thể chia sẻ điều kiện nào khiến ông cân nhắc rời Fed vào tháng Năm?

Jerome Powell:

Hôm nay tôi không có gì mới để chia sẻ cho ông.

Phóng viên:

Chào, Katarina Saraiva của Bloomberg News. Tôi muốn theo tiếp một trong những câu trả lời của ông lúc nãy. Chúng tôi thường nghe ông nói rằng ông và các đồng nghiệp không nghĩ về chính trị; nó không bước vào căn phòng. Nhưng một đồng nghiệp mới của ông đến từ thế giới đó—nơi mọi thứ được nhìn qua khuôn khổ chính trị và đảng nào được lợi—và người đó vẫn làm việc cho Nhà Trắng. Làm sao thị trường và công chúng diễn giải, ông biết đấy, một số bài phát biểu của ông ấy và rồi một số dự báo mà chúng ta thấy hôm nay—ý tôi là trung vị cho năm nay đã dịch chuyển vì sự đưa vào dự báo của ông ấy—tôi đang nói về số lần cắt giảm lãi suất được thấy trong năm nay—ông nói gì với thị trường và công chúng đang cố diễn giải những gì các ông đang làm?

Jerome Powell:

Có 19 thành viên, trong đó 12 người có quyền bỏ phiếu như ông biết, luân phiên. Vậy không một người bỏ phiếu nào có thể—cách duy nhất để bất kỳ người bỏ phiếu nào thực sự “dịch chuyển” mọi thứ là cực kỳ thuyết phục, và cách duy nhất để làm điều đó trong bối cảnh chúng tôi làm việc là đưa ra lập luận thực sự mạnh dựa trên dữ liệu và hiểu biết về nền kinh tế của mỗi người. Đó thực sự là tất cả những gì quan trọng, và đó là cách nó sẽ vận hành, và tôi nghĩ đó là DNA của thể chế. Điều đó sẽ không thay đổi.

Phóng viên:

Và tôi muốn hỏi về một khảo sát của Gallup cho thấy người Mỹ giờ có niềm tin vào Tổng thống nhiều hơn vào Fed khi nói đến việc làm điều đúng đắn cho nền kinh tế. Và phản hồi của ông—thông điệp của ông tới công chúng là gì?

Jerome Powell:

Phản hồi của chúng tôi là: chúng tôi sẽ làm mọi điều có thể để dùng công cụ đạt các mục tiêu Quốc hội giao cho chúng tôi, và chúng tôi sẽ không bị sao nhãng bởi bất cứ điều gì. Vậy đó là những gì chúng tôi sẽ làm. Chúng tôi sẽ cứ làm công việc của mình.

Phóng viên:

Claire Jones, Financial Times. Xét đến dải quan điểm được bày tỏ trước cuộc họp, tôi nghĩ có ít bất đồng hơn nhiều so với nhiều người mong đợi hôm nay. Sẽ hữu ích nếu biết ông nghĩ động lực là gì để đạt được sự đồng thuận rất mạnh trong cuộc họp, và ở chiều ngược lại, giải thích vì sao “biểu đồ chấm” lại phân tán như vậy—từ người dự kiến lãi suất cuối năm cao hơn đến người dự kiến 5 lần cắt. Những dải quan điểm là gì về, một mặt, vì sao có nhiều ủng hộ cho cắt hôm nay, và mặt khác, vì sao có nhiều khác biệt về những gì tiếp theo?

Jerome Powell:

Tôi nghĩ có một nhận định rộng rằng tình hình đã thay đổi liên quan đến thị trường lao động: trong khi chúng ta vẫn có thể nói—và đã nói vào tháng Bảy—rằng thị trường lao động vững, chỉ ra 150.000 việc/tháng và nhiều điều khác. Tôi nghĩ dữ liệu mới—không chỉ bảng lương, mà còn những thứ khác—cho thấy thực sự có rủi ro suy giảm có ý nghĩa. Tôi đã nói khi đó là có rủi ro suy giảm, nhưng giờ tôi nghĩ rủi ro đó đã hiện hữu, và rõ ràng là nhiều hơn. Vậy tôi nghĩ điều đó được chấp nhận rộng. Và điều đó có nghĩa khác nhau với người khác nhau: gần như mọi người ủng hộ cắt lần này, và một số ủng hộ cắt thêm, một số thì không—như ông sẽ thấy trong “biểu đồ chấm”. Vậy mọi chuyện là như vậy—ông có những người làm việc rất nghiêm túc, nghĩ về điều này mọi lúc, làm việc của mình, thảo luận với đồng nghiệp—chúng tôi thảo luận không ngừng—rồi có một cuộc họp nơi chúng tôi đặt mọi thứ lên bàn, và đây là kết quả. Và ông đúng, có một dải quan điểm trong “chấm”, và như tôi đã nói, điều đó chẳng hề ngạc nhiên xét đến mức độ bất thường—mang tính lịch sử—của những thách thức chúng ta đối mặt. Nhưng hãy nhớ rằng tỷ lệ thất nghiệp là 4,3%, nền kinh tế tăng trưởng 1,5%. Vậy—đó không phải là một nền kinh tế tệ hay gì cả. Chúng ta đã chứng kiến thời kỳ thách thức hơn nhiều. Nhưng từ góc độ chính sách—điều chúng ta đang cố đạt được—thì khó để biết làm gì. Như tôi đã nói trước đó, bây giờ không có con đường nào không rủi ro. Không có lựa chọn hiển nhiên. Vậy chúng ta phải giữ mắt vào lạm phát. Đồng thời, chúng ta không thể bỏ qua và phải chú ý đến toàn dụng lao động—hai mục tiêu bình đẳng. Và ông sẽ thấy có một dải quan điểm về “làm gì”. Tuy nhiên, hôm nay chúng tôi đã cùng nhau trong cuộc họp và hành động với mức độ thống nhất cao.

Phóng viên:

Cảm ơn. Archie Hall từ The Economist. Ông có nhắc trước đó rằng tạo việc làm đang chạy dưới mức cân bằng theo ước lượng của ông. Tôi muốn nghe thêm về điều đó và ông nghĩ mức cân bằng ở đâu.

Jerome Powell:

Ông biết đấy, có nhiều cách tính khác nhau và không cái nào hoàn hảo, nhưng rõ ràng nó đã giảm mạnh. Ông có thể nói nó ở đâu đó giữa 0 và 50.000, và ông có thể đúng hoặc sai. Ý tôi là có rất nhiều cách khác nhau. Vậy nếu trước đây nó ở 150.000—200.000 vài tháng trước, thì giờ đã giảm đáng kể, và đó là vì rất ít người gia nhập lực lượng lao động. Lực lượng lao động gần như không tăng lúc này, và đó là nguồn cung lao động lớn trong 2—3 năm qua. Bây giờ chúng ta không còn điều đó. Cầu cũng thấp hơn nhiều. Thật thú vị là cung và cầu đến nay giảm cùng nhau, ngoại trừ việc giờ chúng ta có thất nghiệp nhích lên, chỉ một chút xíu ra khỏi biên độ nó đã ở suốt cả năm. 4,3% vẫn là mức thấp, nhưng tôi nghĩ tốc độ giảm của cả cung và cầu chắc chắn đã thu hút sự chú ý của mọi người.

Phóng viên:

Cho tôi hỏi tiếp nếu được. Ông nhắc nhiều về rủi ro suy giảm đối với việc làm, nhưng đáng chú ý là các thước đo hoạt động và sản lượng cho quý III, những gì chúng ta có, có vẻ khá mạnh. Mô hình GDPNow của Fed Atlanta rất mạnh. Ông cũng nhắc số liệu chi tiêu cá nhân mạnh. Ông dung hòa điều đó thế nào? Liệu có khả năng rủi ro tăng đối với thị trường lao động nếu những thước đo hoạt động đó đúng?

Jerome Powell:

Chà, điều đó sẽ tuyệt vời. Chúng tôi rất muốn thấy điều đó. Vậy tôi không biết ông thấy mâu thuẫn lớn ở đó, nhưng thật đáng mừng khi thấy hoạt động kinh tế trụ vững, và—ông biết đấy—một phần tốt đến từ tiêu dùng. Có vẻ tiêu dùng mạnh hơn dự kiến—chúng ta có số liệu đầu tuần này, tôi nghĩ vậy—và chúng ta cũng nhận được—một khu vực khá hẹp đang tạo ra nhiều hoạt động kinh tế—đó là xây dựng AI và đầu tư doanh nghiệp. Vậy chúng tôi quan sát tất cả. Tôi sẽ nói dự báo trung vị cho tăng trưởng năm nay đã tăng trong SEP giữa tháng Sáu và tháng Chín. Và thật ra lạm phát và thị trường lao động không thay đổi nhiều. Chính rủi ro đối với thị trường lao động là trọng tâm của quyết định hôm nay.

Phóng viên:

Chào, Nicole Goodkind của Barron’s. Cảm ơn ông đã nhận câu hỏi. Xét đến tác động tích lũy của lãi suất cao lên lĩnh vực nhà ở, tôi tự hỏi ông lo ngại thế nào rằng mức lãi hiện tại đang làm trầm trọng thêm vấn đề khả năng chi trả nhà ở và có thể cản trở việc hình thành hộ gia đình và tích lũy tài sản đối với một bộ phận dân cư?

Jerome Powell:

Ông biết đấy, nhà ở là hoạt động nhạy cảm với lãi suất. Vậy nó ở trung tâm của chính sách tiền tệ. Khi đại dịch ập đến và chúng tôi hạ lãi về 0, các công ty nhà ở vô cùng biết ơn, và thực sự họ nói đó là điều duy nhất giúp họ trụ vững—rằng chúng tôi hạ rất mạnh và cung cấp tín dụng, v.v., họ có thể tài trợ bởi vì chúng tôi làm vậy. Mặt còn lại là khi lạm phát cao và chúng tôi nâng lãi, thì đúng là nó gây gánh nặng cho ngành nhà ở. Vậy lãi đã giảm chút ít, và khi điều đó xảy ra—chúng tôi không ấn định lãi thế chấp, nhưng thay đổi lãi chính sách có xu hướng ảnh hưởng đến lãi thế chấp—điều đó đã xảy ra và sẽ nâng cầu. Lãi vay thấp hơn cho nhà thầu sẽ giúp cung. Và một phần trong đó sẽ xảy ra. Tôi nghĩ hầu hết các nhà phân tích cho rằng cần thay đổi khá lớn thì mới có tác động lớn đến lĩnh vực nhà ở. Và điều nữa là bằng việc đạt toàn dụng lao động và ổn định giá—đó là một nền kinh tế mạnh, tốt cho nhà ở. Và điều cuối cùng tôi nói là có một vấn đề sâu hơn—không phải vấn đề chu kỳ mà Fed có thể xử lý—đó là tình trạng thiếu nhà gần như trên toàn quốc; nhiều nơi đơn giản là không đủ nhà. Và ông biết đấy, tất cả khu vực quanh đô thị như Washington chẳng hạn, đã xây dựng rất dày, nên phải xây xa hơn và xa hơn—và như vậy.

Phóng viên:

Và một câu hỏi nhanh: trong SEP trước—hay cuộc họp báo sau SEP trước—ông có vẻ cho rằng nhà hoạch định chính sách thiếu sự tin tưởng vào dự báo của họ. Ông còn cảm thấy như vậy không?

Jerome Powell:

Dự báo rất khó ngay cả trong thời bình lặng, và như tôi từng nói, những người dự báo là một nhóm khiêm tốn, với rất nhiều điều để khiêm tốn. Vậy tôi nghĩ bây giờ là thời điểm đặc biệt thách thức, thậm chí bất định hơn thường lệ. Vì vậy, tôi không biết có nhà dự báo nào, ở đâu, thực sự—hãy hỏi bất kỳ ai—họ có tự tin lớn vào dự báo lúc này không. Tôi nghĩ họ sẽ thành thật nói “không”.

Phóng viên:

Cảm ơn, Chủ tịch Powell. Jennifer Schonberger của Yahoo Finance. Nếu ông đang cắt lãi suất, tại sao vẫn tiếp tục giảm quy mô bảng cân đối? Sao không tạm dừng việc thu hẹp?

Jerome Powell:

Chà, tôi nghĩ chúng tôi đang giảm quy mô bảng cân đối một cách khá nhẹ nhàng. Như ông biết, với bảng cân đối, chúng tôi vẫn đang ở trạng thái dự trữ dồi dào, và chúng tôi đã nói sẽ dừng ở trên mức “dự trữ đủ” một chút. Đó là nơi chúng tôi đang ở, và chúng tôi đang tiến gần điều đó. Chúng tôi theo dõi rất kỹ. Chúng tôi không nghĩ điều đó có tác động vĩ mô đáng kể. Đây là những con số khá nhỏ chuyển động trong một nền kinh tế khổng lồ. Mức chạy xuống không lớn. Vì vậy, tôi sẽ không gán các hệ quả vĩ mô cho việc đó lúc này.

Phóng viên:

Và tại phiên điều trần phê chuẩn gần đây, Steven Myron nêu rằng Fed thực ra có ba nhiệm vụ từ Quốc hội—không chỉ việc làm và ổn định giá, mà còn lãi suất dài hạn ở mức vừa phải. Vậy Quốc hội có ý gì với “lãi suất dài hạn vừa phải”? Chúng ta nên hiểu thế nào khi thấy lợi suất 10 năm biến động? Và ông nghĩ thế nào về phần nhiệm vụ này khi các lựa chọn chính sách như cắt lãi hay thu hẹp bảng cân đối ảnh hưởng đến đầu cuối đường cong lợi suất?

Jerome Powell:

Vì vậy, từ rất lâu chúng tôi luôn nghĩ về nó như nhiệm vụ kép: toàn dụng lao động và ổn định giá, bởi chúng tôi tin lãi suất dài hạn vừa phải sẽ là kết quả từ lạm phát thấp và ổn định và toàn dụng lao động. Vì vậy, chúng tôi không—trong một thời gian rất dài—coi đó là một nhiệm vụ thứ ba đòi hỏi hành động độc lập. Và không có ý định—về phần tôi—coi rằng chúng tôi tích hợp nó theo cách khác.

Phóng viên:

Cảm ơn Chủ tịch Powell. Matt Egan từ CNN. Chúng ta mới biết điểm tín dụng FICO bình quân giảm 2 điểm năm nay—mức giảm lớn nhất kể từ 2009 trong Đại Suy thoái—và tỷ lệ trễ hạn cao đối với vay mua xe, vay tiêu dùng, thẻ tín dụng. Ông lo ngại thế nào về sức khỏe tài chính người tiêu dùng, và ông có kỳ vọng đợt cắt hôm nay sẽ giúp không?

Jerome Powell:

Chúng tôi biết điều đó. Tôi nghĩ các tỷ lệ vỡ nợ đã tăng dần, và chúng tôi theo dõi. Chúng không ở mức mà tổng thể là đáng lo ghê gớm—nhưng đó là điều chúng tôi theo dõi. Lãi suất thấp hơn nên hỗ trợ hoạt động kinh tế; tôi không biết một lần cắt có tạo tác động thấy được lên điều đó không, nhưng theo thời gian—một nền kinh tế mạnh với thị trường lao động mạnh và giá cả ổn định—đó là điều chúng tôi hướng tới—sẽ giúp.

Phóng viên:

Hỏi tiếp: đợt cắt này đến khi thị trường chứng khoán ở gần đỉnh lịch sử và một số thước đo định giá ở mức cao lịch sử. Có rủi ro cắt lãi sẽ làm quá nóng thị trường tài chính, có thể thổi bong bóng không?

Jerome Powell:

Chúng tôi tập trung chặt vào các mục tiêu—và mục tiêu của chúng tôi là toàn dụng lao động và ổn định giá. Và vì vậy chúng tôi hành động với con mắt hướng vào các mục tiêu đó. Riêng rẽ, chúng tôi theo dõi ổn định tài chính rất, rất kỹ. Và tôi sẽ nói bức tranh là “pha trộn”: Hộ gia đình ở trạng thái tốt. Ngân hàng ở trạng thái tốt. Tổng thể hộ gia đình vẫn ở trạng thái tốt ở cấp độ tổng hợp. Tôi biết những người ở đáy phân phối thu nhập chịu áp lực, rõ ràng, nhưng từ góc nhìn ổn định tài chính, chúng tôi theo dõi bức tranh tổng thể. Chúng tôi không có quan điểm rằng có một mức đúng/sai cho giá tài sản nào đó, nhưng chúng tôi theo dõi toàn cảnh, tìm các điểm dễ tổn thương cấu trúc, và tôi sẽ nói chúng không ở mức cao lúc này.

Người điều phối:

Jean, câu cuối cùng cho cô.

Phóng viên:

Chào Chủ tịch Powell. Jean của MNI Market News. Tôi muốn hỏi về kỳ vọng lạm phát. Ông đã nói Fed không thể coi sự ổn định của kỳ vọng lạm phát là hiển nhiên. Ông có nhắc rằng ngắn hạn chúng đã tăng chút ít. Ông có thể nói thêm về điều đó? Và ở dài hạn, ông có thấy bằng chứng rằng tranh luận về tính độc lập của Fed và thâm hụt ngân sách gia tăng đang gây áp lực lên kỳ vọng lạm phát không?

Jerome Powell:

Như cô nói, kỳ vọng lạm phát ngắn hạn có xu hướng phản ứng với lạm phát ngắn hạn. Vì vậy nếu lạm phát tăng, kỳ vọng lạm phát sẽ dự đoán rằng mất một chút thời gian để quay xuống. May mắn thay, suốt giai đoạn này, kỳ vọng dài hạn—cả mức cân bằng trên thị trường và hầu như mọi khảo sát dài hạn—Michigan gần đây có hơi khác—đều rất vững chắc, chạy ở mức phù hợp với 2% lạm phát theo thời gian. Vậy chúng tôi không coi điều đó là hiển nhiên. Chúng tôi thực sự giả định rằng các hành động của mình có tác động thực lên điều đó, và rằng chúng tôi cần liên tục thể hiện—và cũng đề cập—cam kết với 2% lạm phát. Và cô sẽ nghe chúng tôi làm điều đó. Nhưng đây là tình huống khó vì chúng tôi có rủi ro ảnh hưởng cả thị trường lao động và lạm phát—đó là hai mục tiêu của chúng tôi. Và vì vậy khi cả hai đều có rủi ro, chúng tôi phải cân bằng chúng. Và đó thực sự là điều chúng tôi đang cố làm. Về phần sau câu hỏi của cô—tính độc lập—tôi không thấy các nhà tham gia thị trường coi đó là thứ họ đưa vào khi định giá lãi suất lúc này.

Cảm ơn rất nhiều.

Nội dung chính:

1. Quá trình thâu tóm STB của ông Trầm Bê

2. Tiến trình xử lý khoản nợ Phong Phú tới năm 2024

3. Trái phiếu VAMC là gì?

4. Thu hồi toàn bộ khoản tiền từ thương vụ bán nợ Phong Phú trong năm 2025

1. Quá trình thâu tóm STB của ông Trầm Bê

Xuất phát điểm từ việc kiểm soát Ngân hàng Phương Nam còn nhiều yếu kém, ông Trầm Bê đã tiến hành thương vụ thâu tóm Ngân hàng Sacombank (STB) một cách ngoạn mục, tạo ra nhiều biến động lớn trong hệ thống ngân hàng. Bảng dưới đây được Kiên tổng hợp từ nhiều nguồn thông tin khác nhau.

Sau này, ông Trầm Bê đã bị tuyên án trong hai vụ án lớn. Thứ nhất là vụ Phạm Công Danh, nơi ông bị xác định có liên quan đến việc cho vay trái quy định tại STB, BID và TPB, gây thiệt hại khoảng 1,800 tỷ đồng. Trong vụ án này, ông bị tuyên phạt 4 năm tù. Thứ hai là vụ Dương Thanh Cường tại Ngân hàng Phương Nam, khi ông liên quan đến việc cho vay sai quy định với tài sản bảo đảm không hợp pháp đã khiến ngân hàng thiệt hại khoảng 505 tỷ đồng. Trong vụ này, ông bị phạt 3 năm tù, tổng hợp với bản án trước thành 7 năm tù. Ông Trầm Bê đã thi hành xong hai bản án hình sự và ra tù vào ngày 10/2/2023.

2. Tiến trình xử lý khoản nợ Phong Phú tới 2024

Các khoản nợ này phát sinh tại Ngân hàng Phương Nam giai đoạn 2011 - 2012, với tài sản đảm bảo là toàn bộ quyền lợi phát sinh từ quyền sử dụng đất dự án KCN Phong Phú. Đến năm 2015, khi Ngân hàng Phương Nam sáp nhập vào STB, khoản nợ này trở thành nợ xấu mà STB phải xử lý.

Vào năm 2023, STB đã bán đấu giá thành công các khoản nợ sau 18 phiên đấu giá, với giá bán là 7,934 tỷ đồng. Nhưng phải qua 6 tháng đầu năm 2024, STB mới bắt đầu thu được tiền bán đấu giá đợt đầu là 1,587 tỷ đồng. Tuy nhiên, STB không ghi nhận vào thu nhập khác như thông thường mà đã hạch toán giảm dư nợ xấu (theo thông tin từ ĐHĐCĐ 2025). Trong báo cáo tài chính soát xét 6 tháng đầu năm 2024, Kiên thấy STB có thể đã dùng phần lớn để tất toán 1,246 tỷ đồng trái phiếu VAMC (“giảm dư nợ xấu”). Trong khi Dự phòng trái phiếu VAMC gần như đi ngang.

3. Trái phiếu VAMC là gì?

Vào thời điểm 30/9/2012, theo thông tin từ Ngân hàng Nhà nước, nợ xấu của hệ thống các tổ chức tín dụng lên tới 17.2% tổng dư nợ. Vào tháng 5/2013, Chính phủ đã thành lập Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (gọi tắt là VAMC) với nhiệm vụ mua lại số nợ xấu từ các tổ chức tín dụng nhằm khơi thông dòng chảy tín dụng trong nền kinh tế.

Theo quy định, các ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu trên 3% đều phải bán nợ xấu lại cho VAMC. VAMC sẽ mua lại nợ xấu từ phía ngân hàng thông qua hình thức phát hành trái phiếu đặc biệt trong thời hạn 5 năm với lãi suất 0% và mỗi năm các ngân hàng sẽ phải trích lập dự phòng rủi ro 20%/năm cho số trái phiếu này.

Về phía ngân hàng, sau khi bán nợ xấu cho VAMC, trên bảng cân đối kế toán, ngân hàng sẽ hạch toán phần trái phiếu đặc biệt do VAMC phát hành vào khoản mục chứng khoán đầu tư giữ đến ngày đáo hạn, được ghi nhận theo mệnh giá vào ngày giao dịch và sau đó được phản ảnh theo mệnh giá trừ phần dự phòng rủi ro cho trái phiếu VAMC.

Ngân hàng có thể dùng trái phiếu đặc biệt này hay gọi chung là giấy tờ có giá để vay tái chiết khấu từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) với giá trị bằng 40% giá trị trái phiếu.

Sau 5 năm, nếu tài sản đảm bảo từ số nợ xấu này bán được hay đúng hơn là nợ xấu đã được xử lý thì ngân hàng sẽ nhận lại được 85% giá trị thu hồi và VAMC nhận 15%.

Ngược lại, nếu như khoản nợ xấu đó không bán được để thu hồi vốn thì ngân hàng sẽ trả trái phiếu lại cho VAMC và nhận về khoản nợ xấu. Thế nhưng, lúc này, ngân hàng đã trích lập dự phòng đầy đủ 100% cho khoản nợ xấu đó nên trên bảng cân đối kế toán hiển nhiên được xóa khoản nợ này, hay nói cách khác là số nợ xấu này đã được “làm sạch” về mặt lý thuyết.

Từ những thông tin ở trên về trái phiếu VAMC, chúng ta có thể hiểu được động lực muốn nhanh chóng tất toán phần trái phiếu VAMC còn lại chưa trích lập dự phòng của STB. Bởi vì khi STB trích lập thêm dự phòng trái phiếu VAMC thì sẽ làm tăng chi phí dự phòng rủi ro tín dụng trên Báo cáo kết quả hoạt động và làm giảm lợi nhuận.

Một điểm cần lưu ý là trái phiếu VAMC ở STB sẽ có thời hạn tối đa là 10 năm kể từ ngày phát hành và thực hiện việc trích lập dự phòng theo năng lực tài chính của ngân hàng thay vì thời hạn 5 năm và mức trích lập dự phòng 20%/năm. Do ngày 22/5/2017, STB đã được Ngân hàng Nhà nước phê duyệt Đề án tái cơ cấu sau sáp nhập với chính sách kế toán đặc biệt.

4. Thu hồi toàn bộ khoản tiền từ thương vụ bán nợ Phong Phú trong năm 2025

Theo Vietcap, STB đã thu hồi toàn bộ khoản tiền từ thương vụ bán nợ KCN Phong Phú trong giai đoạn tháng 7 - 8/2025, với tổng giá trị đạt hơn 6,300 tỷ đồng (7,934 - 1,587), sớm hơn so với kế hoạch ban đầu.

Nếu STB tiếp tục cách hạch toán ở trên thì Kiên nghĩ họ sẽ dùng khoảng 1,600 tỷ đồng để tất toán hết trái phiếu VAMC ròng còn lại (Số dư trái phiếu VAMC - Dự phòng đã trích lập). Số tiền còn lại khoảng 4,700 tỷ đồng có thể sẽ được ghi nhận vào thu nhập khác.

P/S: ACE có góc nhìn nào khác thì xin chỉ giáo nhé. 😄

Trước đó ngày 12/8/2025, MBB đã công bố hợp tác với tập đoàn Dunamu – đơn vị vận hành Upbit, sàn giao dịch tài sản mã hóa tập trung lớn thứ 3 thế giới. Kiên cho rằng, một trong những tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa được cấp phép đầu tiên tại Việt Nam sẽ liên quan tới cổ đông sáng lập là MBB.

Mặc dù nguồn thu trực tiếp từ mảng kinh doanh mới này không lớn so với quy mô của MBB, nhưng hoạt động này sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng số lượng tài khoản thanh toán, qua đó nâng cao tỷ lệ CASA của ngân hàng. Đây chính là nền tảng giúp MBB tiếp tục mở rộng thị phần cho vay khách hàng nhờ giảm chi phí vốn.

Thậm chí, nếu MBB giảm được chi phí vốn xuống mức 2.65% như giai đoạn 2021 (thời điểm tỷ lệ CASA đạt kỷ lục gần 49%), thì ngân hàng này hoàn toàn có khả năng cạnh tranh trực diện với VCB – ngân hàng số 1 tại Việt Nam.

---

Các động lực tăng trưởng của MBB được Kiên tổng hợp trong hình ở trên là:

+ Tỷ lệ CASA số 1 trong hệ thống ngân hàng tính tới Q2.2025;
+ Tăng trưởng tín dụng top đầu do được giao tái cơ cấu ngân hàng yếu kém;
+ ROE > 20%;
+ Luật hóa Nghị quyết 42 giúp đẩy nhanh xử lý nợ xấu;
+ Thành lập tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa được cấp phép đầu tiên ở Việt Nam.

Theo đó, VCB, MBB, VPB và HDB là những ngân hàng được hưởng lợi trực tiếp từ ngày 1/10/2025 khi Thông tư có hiệu lực, do đã tham gia chương trình tái cơ cấu TCTD yếu kém:

• VCB nhận CBBank vào tháng 10/2024;

• MBB nhận Oceanbank vào tháng 10/2024;

• VPB nhận GPBank vào tháng 1/2025;

• HDB nhận DongABank vào tháng 1/2025.

Để đánh giá mức độ tác động của Thông tư này tới 4 ngân hàng kể trên, Kiên sẽ lấy MBB làm ví dụ minh họa.

Dựa trên cơ sở tiền gửi phải tính DTBB theo Thông tư 30/2019/TT-NHNN, Kiên ước tính mức giảm 50% DTBB của MBB như bảng bên dưới. Trong đó, tỷ lệ DTBB đối với tiền gửi bằng VND không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới 12 tháng là 3%, còn với ngoại tệ là 8%. Tỷ lệ DTBB với tiền gửi VND có kỳ hạn từ 12 tháng trở lên là 1%, còn với ngoại tệ là 6%.

Lưu ý: Để đơn giản, Kiên gộp cả tiền gửi khách hàng tại Lào và Campuchia vào tính toán. Số liệu được Kiên lấy từ báo cáo tài chính Q2/2025 và kết quả chỉ mang tính tham khảo để hình dung mức tác động của Thông tư 23. Theo quy định, ngân hàng muốn xác định mức DTBB cho tháng 6/2025 thì phải dùng số liệu về tiền gửi (bao gồm giấy tờ có giá) từng ngày trong tháng 5/2025 rồi tính bình quân.

Với 13,994 tỷ đồng không phải gửi vào quỹ DTBB (trong đó lãi suất áp dụng cho VND là 0.5%), MBB có thể dùng để cho vay hoặc đầu tư vào các tài sản sinh lời cao hơn như trái phiếu chính phủ, từ đó giảm chi phí vốn (COF), tăng tỷ suất sinh lời trên tài sản sinh lãi (YOEA) và cải thiện biên lãi thuần (NIM).

Cụ thể, nếu 13,994 tỷ đồng vẫn cho vào quỹ DTBB như trước đây thì MBB hưởng lãi là 12,564 x 0.5% = 63 tỷ đồng (trong 13,994 tỷ có 12,564 tỷ VND và 1,430 tỷ ngoại tệ). Còn nếu MBB đem 13,994 tỷ đồng đi đầu tư theo YOEA tính tới Q2.25 là 7.01% thì sẽ đem lại thu nhập là 981 tỷ đồng. Như vậy MBB có thể gia tăng thêm 918 tỷ đồng (981 - 63) nhờ Thông tư 23.

Vì trước và sau Thông tư 23, MBB vẫn phải thanh toán chi phí sử dụng vốn (COF) của 13,994 tỷ này nên Kiên không dùng NIM để đánh giá mức độ tác động.

918 tỷ đồng gia tăng thêm chỉ chiếm 1.5% so với Tổng thu nhập 4 quý gần nhất. Do vậy Kiên đánh giá mức độ tác động của Thông tư 23 với kết quả kinh doanh của MBB là không đáng kể. Tuy nhiên, đây sẽ là nguồn lực rất tốt để cho MBB tái cơ cấu ngân hàng Oceanbank (đã đổi tên thành Modern Bank of Vietnam - MBV).

Tương tự với 3 ngân hàng còn lại.

—

Đối với nhóm 4 ngân hàng tham gia chương trình tái cơ cấu, Kiên thấy việc được phân bổ hạn mức tín dụng cao hơn so với trung bình ngành có tầm quan trọng hơn nhiều so với giảm 50% tỷ lệ DTBB. Với bối cảnh mới của nền kinh tế Việt Nam, Kiên đánh giá triển vọng của các ngân hàng này tích cực, trong đó MBB, VPB và HDB – ba ngân hàng tư nhân – có khả năng bứt phá rõ rệt về quy mô tín dụng và kết quả kinh doanh trong thời gian tới.

Lãi phải thu từ hoạt động tín dụng phản ánh số lãi tích lũy mà ngân hàng đã hạch toán vào Thu nhập lãi và các khoản thu nhập tương tự ở Báo cáo Kết quả hoạt động nhưng chưa được khách hàng chi trả. Ngân hàng chỉ được hạch toán Lãi phải thu từ hoạt động tín dụng đối với các khoản nợ được phân loại là Nợ đủ tiêu chuẩn (nợ nhóm 1).

Ví dụ: Ngân hàng cho khách hàng A vay 100 tỷ với lãi suất 12% vào cuối tháng 2. Khi lập Báo cáo tài chính quý 1, khách hàng A chưa thanh toán lãi vay vào cuối tháng 3 nhưng vẫn nằm trong nợ nhóm 1 (nợ quá hạn dưới 10 ngày) nên ngân hàng hạch toán: a) 1 tỷ vào Thu nhập lãi và các khoản thu nhập tương tự ở Báo cáo Kết quả hoạt động; b) 1 tỷ vào Lãi phải thu từ hoạt động tín dụng ở Bảng Cân đối kế toán. Chúng ta thấy rằng dù ngân hàng đã ghi nhận 1 tỷ thu nhập, nhưng trên thực tế chưa nhận được đồng nào. Đây chính là khoản lãi phải thu (hay lãi dự thu) – tạo ra lợi nhuận kế toán nhưng chưa đem lại dòng tiền thực.

Kiên thấy khoản mục này khá giống với Phải thu khách hàng đối với doanh nghiệp phi tài chính vì nó phản ánh doanh số tích lũy mà doanh nghiệp đã hạch toán vào Doanh thu ở Báo cáo Kết quả kinh doanh nhưng chưa được khách hàng chi trả.

Tỷ trọng trong Các khoản lãi, phí phải thu

Lãi phải thu từ hoạt động tín dụng là một thành phần trong Các khoản lãi, phí phải thu ở khoản mục Tài sản Có khác (phần Tài sản) trên Bảng Cân đối kế toán của ngân hàng. Lãi phải thu từ hoạt động tín dụng thường chiếm tỷ trọng rất lớn (~ 70%) trong Các khoản lãi, phí phải thu. Vì vậy sự biến động của Các khoản lãi, phí phải thu phần lớn là do Lãi phải thu từ hoạt động tín dụng chi phối.

Thoái Lãi phải thu từ hoạt động tín dụng

Nếu khách hàng chi trả đúng hạn thì Lãi phải thu từ hoạt động tín dụng sẽ chuyển thành tiền để ngân hàng quay vòng vốn (tiếp tục cho vay hay đầu tư sinh lãi). Còn nếu khách hàng không chi trả đúng hạn thì khoản nợ từ nhóm 1 sẽ chuyển sang các nhóm cao hơn và ngân hàng phải thoái lãi đã ghi nhận vào Thu nhập lãi ở Báo cáo Kết quả hoạt động.

Ví dụ: Nếu khách hàng A ở trên tới cuối tháng 6 vẫn không chi trả khoản lãi đợt 1 (quá hạn 4 tháng) thì khoản nợ sẽ bị chuyển sang nhóm 3. Lúc này, ngân hàng sẽ ghi giảm 1 tỷ trong Thu nhập lãi hoặc tăng 1 tỷ trong Chi phí lãi ở Báo cáo Kết quả hoạt động quý 2, tức thoái Lãi phải thu từ hoạt động tín dụng đã ghi nhận trong quý 1. Đồng thời, khoản mục Các khoản lãi, phí phải thu cũng giảm 1 tỷ và ngân hàng sẽ theo dõi ngoại bảng để đôn đốc thu hồi, xử lý theo quy định của pháp luật. Tới khi ngân hàng thu được thì sẽ hạch toán lại vào Thu nhập lãi.

Lãi, phí phải thu/Tổng thu nhập

Từ những phân tích ở trên, Kiên dùng chỉ số Lãi, phí phải thu/Tổng thu nhập để đánh giá tương đối chất lượng Tổng thu nhập của các ngân hàng. Chỉ số này cho biết cứ 100 đồng Tổng thu nhập trong kỳ thì ngân hàng có tương ứng bao nhiêu đồng Lãi, phí phải thu tích lũy tới cuối kỳ.

Biểu đồ trên tổng hợp chỉ số Lãi, phí phải thu/Tổng thu nhập của 27 ngân hàng trên 3 sàn chứng khoán trong Q2.2025. Và cũng không hề bất ngờ khi VCB đang có chất lượng Tổng thu nhập tốt nhất trong Q2.2025. Một số ngân hàng khác có chỉ số này dao động ở ngưỡng 58% - 75% cũng ở mức an toàn. Với những ngân hàng có chỉ số này quá cao thì có rủi ro phải thoái Lãi phải thu từ hoạt động tín dụng khá cao.

Ngoài ra, chỉ số Lãi, phí phải thu/Tổng thu nhập ở mức quá cao cũng phản ánh chất lượng nhiều khoản cho vay không tốt của ngân hàng. Bởi vì chất lượng nhiều khoản cho vay không tốt nên mới sinh ra Lãi, phí phải thu tích tụ quá nhiều.

---

Tóm lại, khi đánh giá hiệu quả kinh doanh của ngân hàng, Kiên cho rằng không nên chỉ nhìn vào mức tăng trưởng lãi ròng, mà cần soi kỹ chất lượng của thu nhập đã tạo ra khoản lãi đó thông qua chỉ số Lãi, phí phải thu/Tổng thu nhập. Và cũng từ chỉ số này, chúng ta cũng có thể đánh giá chất lượng hoạt động cho vay của ngân hàng ra sao.

Vì sao cần phân tích Bảng Cân đối kế toán trước tiên?

Trong một bộ Báo cáo tài chính (BCTC), Bảng Cân đối kế toán (CĐKT) đóng vai trò then chốt vì nó phản ánh toàn bộ “cơ thể tài chính” của Ngân hàng (NH) tại thời điểm cuối kỳ.

Một Bảng CĐKT khỏe mạnh là nền tảng để NH tiếp tục mở rộng tín dụng và tạo ra lợi nhuận tăng trưởng bền vững. Ngược lại, khi muốn kiểm tra xem lợi nhuận có chất lượng hay không, Kiên cũng phải quay về kiểm tra lại Bảng CĐKT – như chất lượng cho vay khách hàng, bộ đệm hấp thụ rủi ro và mức độ lãi, phí phải thu.

Thậm chí, trong một số trường hợp đặc biệt, nếu đào sâu vào các dòng trên Bảng CĐKT, ta có thể dự đoán được những cú bứt phá lợi nhuận trong tương lai, trước khi nó xuất hiện trên Báo cáo Kết quả hoạt động.

Muốn làm được điều đó, cần bắt đầu từ đâu?

1. Hiểu các khoản mục quan trọng trong BCTC: Nó là gì? Nó được hạch toán ra sao?

2. Nắm rõ cách tính và ý nghĩa các chỉ số tài chính quan trọng: Tự mình tính các chỉ số để biết nó bắt nguồn từ đâu trong BCTC. Sau đó, lý giải ý nghĩa của kết quả ấy. Ví dụ đằng sau các con số COF và NIM là những câu chuyện về tệp khách hàng đặc thù của từng nhóm NH.

3. Thực hiện phân tích BCTC qua 2 bước:

   • Đánh giá kết quả quá khứ: Các kỳ vừa qua tốt ở đâu, xấu ở đâu, có điều gì bất thường không?

   • Dự đoán xu hướng tương lai: Dựa vào biến động của các khoản mục quan trọng để xác định triển vọng tương lai.

Khung phân tích BCTC ngân hàng

Để phân tích BCTC của NH, bạn có thể tham khảo Khung phân tích do Kiên xây dựng theo trình tự logic dưới đây.

1. Cấu trúc tài sản (nghìn tỷ đồng)

Tài sản là nguồn lực do NH kiểm soát và có thể thu được lợi ích kinh tế trong tương lai.

Trong biểu đồ này, một số chỉ tiêu đã được Kiên gộp lại như sau:

• NHNN & TCTD nợ = Tiền gửi tại NHNN + Tiền gửi và cấp tín dụng cho các TCTD khác.

• Chứng khoán = Chứng khoán kinh doanh + Chứng khoán đầu tư.

• Phải thu = Các khoản phải thu + Các khoản lãi, phí phải thu.

• Tài sản khác = Tổng tài sản – NHNN & TCTD nợ – Cho vay khách hàng – Chứng khoán – Phải thu.

2. Cấu trúc nguồn vốn (nghìn tỷ đồng)

Nguồn vốn là nguồn hình thành tài sản (những tài sản của NH do đâu mà có?). Nguồn vốn = Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu.

Trong biểu đồ này, một số chỉ tiêu đã được Kiên gộp lại như sau:

• Nợ CP, NHNN & TCTD = Các khoản nợ Chính phủ và NHNN + Tiền gửi và vay các TCTC, TCTD khác.

• Nợ khác = Tổng nợ phải trả - Nợ CP, NHNN & TCTD – Tiền gửi của khách hàng – Giấy tờ có giá.

3. Tăng trưởng Tín dụng & Huy động so với cùng kỳ

Công thức (CT): Tăng trưởng chỉ tiêu (%) = Chỉ tiêu cuối quý này/Chỉ tiêu cuối quý cùng kỳ – 1.

Trong đó:

• Tín dụng = Cho vay khách hàng + Hoạt động mua nợ + Chứng khoán nợ do các tổ chức kinh tế phát hành trong Chứng khoán kinh doanh + Chứng khoán nợ do các tổ chức kinh tế phát hành trong Chứng khoán đầu tư. Lưu ý: Các khoản mục trên đều không bao gồm dự phòng.

• Huy động = Tiền gửi của khách hàng + Phát hành giấy tờ có giá.

Ý nghĩa (YN): Cho biết chỉ tiêu tăng trưởng bao nhiêu % so với cùng kỳ.

4. Tăng trưởng Tín dụng so với đầu năm (%)

CT: Tăng trưởng Tín dụng so với đầu năm (%) = Tín dụng cuối quý này/Tín dụng cuối quý 4 của năm trước – 1.

YN: Cho biết Tín dụng đã tăng trưởng bao nhiêu % so với đầu năm. Các NH phải tăng trưởng Tín dụng trong giới hạn cho phép (room tín dụng) của NH nhà nước. Việc tính toán chỉ số này sẽ giúp chúng ta thấy không gian tăng trưởng Tín dụng ở các quý còn lại trong năm của NH mà mình quan tâm.

5. Chất lượng Cho vay khách hàng (%)

5.1. Tỷ lệ Nợ N3-5 trên Cho vay khách hàng

CT: Nợ nhóm 3/Cho vay khách hàng (%) = Nợ dưới tiêu chuẩn/Cho vay khách hàng (không bao gồm dự phòng).

Công thức tính tỷ lệ Nợ nhóm 4 (Nợ nghi ngờ) và Nợ nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn) cũng tương tự như trên.

YN: Cho biết cứ 100 đồng Cho vay khách hàng (không bao gồm dự phòng) thì Nợ N3, N4 và N5 là bao nhiêu đồng.

5.2. Tỷ lệ nợ xấu

CT: Tỷ lệ nợ xấu (%) = Nợ xấu/Cho vay khách hàng = (Nợ N3 + Nợ N4 + Nợ N5)/Cho vay khách hàng (không bao gồm dự phòng).

YN: Cho biết cứ 100 đồng Cho vay khách hàng (không bao gồm dự phòng) thì nợ xấu là bao nhiêu đồng.

6. Biến động Nợ nhóm 2

CT: Nợ N2/Cho vay khách hàng trước dự phòng (%) = Nợ cần chú ý/Cho vay khách hàng (không bao gồm dự phòng).

YN: Cho biết cứ 100 đồng Cho vay khách hàng (không bao gồm dự phòng) thì Nợ N2 là bao nhiêu đồng.

7. Biến động Dự phòng bao nợ xấu

CT: Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (%) = (-) Dự phòng rủi ro cho vay khách hàng/Nợ xấu.

YN: Cho biết cứ 100 đồng Nợ xấu thì NH đã trích lập bao nhiêu đồng Dự phòng rủi ro cho vay khách hàng.

8. An toàn vốn (%)

CT: E/A (%) = Vốn chủ sở hữu/Tổng tài sản (%).

YN: Cho biết cứ 100 đồng Tổng tài sản thì có tương ứng bao nhiêu đồng Vốn chủ sở hữu.

9. Hiệu quả kinh doanh

1.1. Tổng thu nhập

CT: Tổng thu nhập (tỷ đồng) = Thu nhập lãi thuần + Lãi thuần từ hoạt động dịch vụ + Lãi thuần từ hoạt động kinh doanh ngoại hối + Lãi thuần từ mua bán chứng khoán kinh doanh + Lãi thuần từ mua bán chứng khoán đầu tư + Lãi thuần từ hoạt động khác + Thu nhập từ góp vốn, mua cổ phần.

YN: Cho biết toàn bộ thu nhập của NH trong kỳ.

1.2. Lãi ròng

CT: Lãi ròng (tỷ đồng) = Lợi nhuận thuần của cổ đông của NH.

YN: Cho biết phần lợi nhuận dành cho cổ đông của NH được hưởng trong kỳ.

1.3. Biên lãi ròng

CT: Biên lãi ròng (%) = Lãi ròng/Tổng thu nhập.

YN: Cho biết cứ 100 đồng Tổng thu nhập thì NH tạo ra được bao nhiêu đồng lãi ròng.

10. Tỷ lệ Chi phí trên Tổng thu nhập (%)

10.1. CP hoạt động/Tổng TN

CT: CP hoạt động/Tổng TN (%) = Chi phí hoạt động/Tổng thu nhập.

YN: Cho biết cứ 100 đồng Tổng thu nhập thì NH phải bỏ ra bao nhiêu đồng Chi phí hoạt động trong kỳ.

10.2. CP dự phòng/Tổng TN

CT: CP dự phòng/Tổng TN (%) = Chi phí dự phòng/Tổng thu nhập.

YN: Cho biết cứ 100 đồng Tổng thu nhập thì NH phải bỏ ra bao nhiêu đồng Chi phí dự phòng trong kỳ.

10.3. Tổng CP/Tổng TN

CT: Tổng CP/Tổng TN (%) = (Chi phí hoạt động + Chi phí dự phòng)/Tổng thu nhập.

YN: Cho biết cứ 100 đồng Tổng thu nhập thì NH phải bỏ ra bao nhiêu đồng Chi phí hoạt động và Chi phí dự phòng trong kỳ.

11. Cấu trúc Tổng thu nhập (tỷ đồng)

11.1. Thu nhập lãi thuần

CT: Thu nhập lãi thuần (tỷ đồng) = Thu nhập lãi và các khoản thu nhập tương tự - Chi phí lãi và các chi phí tương tự.

YN: Cho biết chênh lệch giữa Thu nhập từ hoạt động tín dụng với Chi phí từ hoạt động huy động vốn.

11.2. Lãi HĐDV

CT: Lãi HĐDV (tỷ đồng) = Thu nhập từ hoạt động dịch vụ - Chi phí hoạt động dịch vụ = Lãi thuần từ hoạt động dịch vụ.

YN: Cho biết chênh lệch giữa Thu nhập từ hoạt động dịch vụ với Chi phí từ hoạt động dịch vụ.

11.3. Lãi ngoại hối

CT: Lãi ngoại hối (tỷ đồng) = Lãi thuần từ hoạt động kinh doanh ngoại hối.

YN: Cho biết chênh lệch giữa Thu nhập từ hoạt động kinh doanh ngoại hối với Chi phí từ hoạt động kinh doanh ngoại hối.

11.4. Lãi chứng khoán

CT: Lãi chứng khoán (tỷ đồng) = Lãi thuần từ mua bán chứng khoán kinh doanh + Lãi thuần từ mua bán chứng khoán đầu tư.

YN: Cho biết chênh lệch giữa Thu nhập từ mua bán chứng khoán kinh doanh & đầu tư với Chi phí về việc mua bán chứng khoán kinh doanh & đầu tư.

11.5. Lãi khác

CT: Lãi khác (tỷ đồng) = Lãi thuần từ hoạt động khác + Thu nhập từ góp vốn, mua cổ phần.

YN: Cho biết lãi từ hoạt động khác (chủ yếu là thu hồi nợ đã xử lý rủi ro) và thu nhập từ cổ tức nhận được từ góp vốn, mua cổ phần.

12. Tăng trưởng Tổng thu nhập và Lãi ròng so với cùng kỳ (%)

CT: Tăng trưởng chỉ tiêu (%) = Chỉ tiêu quý này/Chỉ tiêu quý cùng kỳ – 1.

YN: Cho biết chỉ tiêu tăng trưởng bao nhiêu % so với cùng kỳ.

13. Tỷ lệ Lãi, phí phải thu và Phải thu khác so với Tổng thu nhập

13.1. Lãi, phí phải thu/Tổng thu nhập (%)

CT: Lãi, phí phải thu/Tổng thu nhập (%) = Các khoản lãi, phí phải thu (trong Tài sản Có khác)/Tổng thu nhập.

YN: Cho biết cứ 100 đồng Tổng thu nhập trong kỳ có tương ứng bao nhiêu đồng Lãi, phí phải thu cuối kỳ.

13.2. Phải thu khác/Tổng thu nhập (%)

CT: Phải thu khác/Tổng thu nhập (%) = Các khoản phải thu (trong Tài sản Có khác)/Tổng thu nhập.

YN: Cho biết cứ 100 đồng Tổng thu nhập trong kỳ có tương ứng bao nhiêu đồng Phải thu khác cuối kỳ.

14. Tỷ lệ CASA, COF, NIM & YOEA (%)

14.1. Tỷ lệ Tiền gửi không kỳ hạn – Tỷ lệ CASA

CT: Tỷ lệ CASA (%) = Tiền gửi không kỳ hạn/Tiền gửi khách hàng.

Trong đó: Tiền gửi không kỳ hạn = Tiền gửi khách hàng – Tiền gửi có kỳ hạn.

YN: Cho biết cứ 100 đồng Tiền gửi khách hàng thì Tiền gửi không kỳ hạn là bao nhiêu đồng.

14.2. Chi phí huy động bình quân – COF

CT: COF (%) = Chi phí lãi và các chi phí tương tự 4 quý gần nhất (QGN)/Công nợ phải trả lãi bình quân 5 QGN.

Trong đó: Công nợ phải trả lãi = Các khoản nợ Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) + Tiền gửi và vay các tổ chức tài chính (TCTC), tổ chức tín dụng (TCTD) khác + Tiền gửi của khách hàng + Vốn tài trợ, ủy thác đầu tư, cho vay TCTD chịu rủi ro + Phát hành giấy tờ có giá.

YN: Cho biết cứ 100 đồng Công nợ phải trả lãi bình quân 5 quý gần nhất thì NH phải trả chi phí bao nhiêu đồng trong 4 quý gần nhất.

14.3. Biên lãi thuần - NIM

CT: NIM (%) = Thu nhập lãi thuần 4 QGN/Tài sản sinh lãi bình quân 5 QGN.

Trong đó: Tài sản sinh lãi = Tiền gửi tại NHNN + Tiền gửi và cấp tín dụng cho các TCTD khác + Chứng khoán kinh doanh + Cho vay khách hàng + Hoạt động mua nợ + Chứng khoán đầu tư. Lưu ý: Các khoản mục trên đều không bao gồm dự phòng.

YN: Cho biết cứ 100 đồng Tài sản sinh lãi bình quân 5 quý gần nhất thì NH có thu nhập lãi thuần bao nhiêu đồng trong 4 quý gần nhất.

14.4. Tỷ suất sinh lời trên tài sản sinh lãi - YOEA

CT: YOEA (%) = Thu nhập lãi và các khoản thu nhập tương tự 4 QGN/Tài sản sinh lãi bình quân 5 QGN.

YN: Cho biết cứ 100 đồng Tài sản sinh lãi bình quân 5 quý gần nhất thì NH có thu nhập lãi và các khoản thu nhập tương tự là bao nhiêu đồng trong 4 quý gần nhất.

15. Tỷ suất lợi nhuận trên VCSH bình quân (ROE)

CT: ROE (%) = Lãi ròng 4 QGN/Vốn chủ sở hữu đã trừ Lợi ích cổ đông không kiểm soát bình quân 5 QGN.

YN: Cho biết NH tạo ra được bao nhiêu đồng Lãi ròng trên 100 đồng Vốn chủ sở hữu đã trừ Lợi ích cổ đông không kiểm soát.

16. Tăng trưởng EPS & BVPS so với liền kề (%)

16.1. Tăng trưởng EPS so với liền kề

CT: Tăng trưởng EPS so với liền kề (%) = EPS tính tới Q_N/EPS tính tới Q_N-1 – 1.

Trong đó: EPS = Lãi ròng 4QGN/Số lượng cổ phiếu đang lưu hành gần nhất.

YN: Cho biết EPS tính tới quý N tăng trưởng bao nhiêu % so với EPS tính tới quý N-1.

16.2. Tăng trưởng BVPS so với liền kề

CT: Tăng trưởng BVPS so với liền kề (%) = BVPS tính tới Q_N/BVPS tính tới Q_N-1 – 1.

Trong đó: BVPS = (Vốn chủ sở hữu – Lợi ích cổ đông không kiểm soát)/Số lượng cổ phiếu đang lưu hành gần nhất. Lưu ý: Lợi ích cổ đông không kiểm soát ở phần Nguồn vốn trong Bảng Cân đối kế toán.

YN: Cho biết BVPS tính tới quý N tăng trưởng bao nhiêu % so với BVPS tính tới quý N-1.

Trong ĐHĐCĐ của TOS năm 2025 vừa qua, Kiên có đặt câu hỏi về mảng vận tải biển, cụ thể: “Công ty và SNP có kế hoạch tái cấu trúc Tân Cảng Shipping (TCS) như thế nào để tận dụng thị phần khai thác container xuất nhập khẩu của SNP hiện chiếm trên 55% cả nước?”.

Trả lời của anh Phúc – Tổng giám đốc:

Vận tải biển là một lĩnh vực kinh doanh cạnh tranh, không chỉ tại thị trường Việt Nam mà cả nước ngoài. Đặc biệt, ngành này phụ thuộc vào yếu tố thời vụ, thị trường và kinh tế trong và ngoài nước.

Hiện tại, giá cước vận tải biển trong nước và nước ngoài đang ở mức tương đối cao, nhưng đồng thời giá đầu tư tàu mới cũng rất cao. Chính vì vậy, Ban điều hành Tân Cảng Shipping (TCS) cũng như định hướng của TOS đang rất thận trọng theo dõi chặt chẽ diễn biến của thị trường và tình hình kinh tế – thương mại khu vực, để đưa ra quyết định lựa chọn đầu tư size tàu và thời điểm có thể đầu tư đảm bảo hiệu quả nhất.

Về mặt tiềm năng và lợi thế, chúng ta nằm trong hệ sinh thái của Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn có hệ thống khai thác cảng từ Bắc chí Nam, cùng mạng lưới trung tâm logistics và các ICD ở cả hai đầu đất nước. Đây là thuận lợi để chúng ta triển khai kết nối vận tải biển bằng container. Có thể nói rằng có lợi thế hơn các hãng tàu khác. Nhưng chúng ta cũng không vội đẩy mạnh đầu tư ngay mà hoàn toàn phụ thuộc vào tình hình thị trường. Nhưng chiến lược là chúng ta sẽ phát triển lĩnh vực này.

===

Kiên quan tâm tới mảng kinh doanh này vì cảm thấy nó có tiềm năng đóng góp vào tổng doanh thu và lợi nhuận rất lớn cho TOS. Mặc dù TOS mới chỉ chính thức bước chân vào ngành vận tải biển bằng tàu container hồi Q3.2024 khi mua thành công 43.79% cổ phần của TCS nhưng được Tổng công ty Tân cảng Sài Gòn (SNP) giao trọng trách phát triển TCS.

Tại sao mảng kinh doanh vận tải bằng tàu container rất tiềm năng?

Thứ nhất, Kiên thấy kết quả kinh doanh của riêng mảng khai thác tàu container của CTCP Vận tải và Xếp dỡ Hải An (HAH) rất ấn tượng.

Nguyên nhân bắt đầu từ 2014, ban lãnh đạo HAH thấy được rủi ro cạnh tranh từ cảng nước sâu Lạch Huyện nên đã chuyển hướng mục tiêu kinh doanh sang vận tải biển container thay vì chỉ kinh doanh khai thác cảng. Tính tới cuối năm 2024, đội tàu của HAH có sự tăng trưởng mạnh hơn 3 lần về tổng trọng tải so với cuối năm 2020.

Thứ 2, biên lợi nhuận gộp của ngành vận tải bằng tàu container khá hấp dẫn. Trong năm khó khăn 2023, HAH đạt biên lợi nhuận gộp của riêng mảng khai thác đội tàu container là 19.8%. Còn TCS có biên lợi nhuận trước thuế năm 2023 và 2024 lần lượt là 6.2% và 16.7%.

Thứ 3, TOS đang được hưởng lợi từ việc tăng tốc đầu tư xây dựng cơ bản trong ngành dầu khí của Việt Nam.

Gần nhất trong tháng 6/2025, TOS và 2 thành viên khác trong liên danh đã trúng Gói thầu Cung cấp hàng hóa và xây lắp tuyến ống biển xa bờ thuộc Dự án Đường ống dẫn khí Lô B - Ô Môn với trị giá hơn 8 ngàn tỷ đồng. Với triển vọng hoạt động kinh doanh cốt lõi của mảng dịch vụ ngoài khơi được đảm bảo trong vài năm tới, TOS có thể tích lũy được nguồn vốn lớn để đầu tư vào đội tàu container.

Cuối cùng, điều Kiên thấy quan trọng nhất là TOS nằm trong hệ sinh thái của SNP. Kết thúc năm 2024, SNP đạt doanh thu 32,000 tỷ đồng, lợi nhuận gần 7,000 tỷ đồng và chiếm thị phần khai thác container xuất nhập khẩu đạt 55.2% cả nước.

Theo Luật hàng hải Việt Nam, chỉ các doanh nghiệp vận tải biển trong nước mới có thể khai thác hàng hóa nội địa nên công việc vận chuyển hàng hóa trong nước đang nằm trong tay các hãng tàu Việt Nam. Với lợi thế trong hệ sinh thái của SNP, TOS có thể phát triển tuyến vận tải bằng tàu container theo từng bước từ nội địa -> nội Á -> thế giới như cách mà HAH đã và đang làm.

Hiện tại, TCS mới chỉ có 1 tàu container và ban lãnh đạo TOS dự kiến sẽ đầu tư thêm 1-2 tàu container trong năm 2025. Hành trình vạn dặm nào cũng bắt đầu từ một bước chân, đội tàu hùng mạnh nào cũng khởi đầu từ một con tàu. Với những gì TOS đã làm được và lợi thế sẵn có của hệ sinh thái SNP, Kiên cho rằng mảng vận tải biển của TOS rất đáng theo dõi.